Khi nhiệt độ Bắc Cực tăng cao và mùa ấm kéo dài, thời gian lưu thông trên tuyến Hành lang Tây Bắc (Northwest Passage) cũng được nới rộng, khiến các tàu phá băng của Trung Quốc và Nga chiếm ưu thế tại khu vực này. Trong những tháng gần đây, hoạt động của Cảnh sát biển và tàu hải quân Trung-Nga tại Bắc Cực ngày càng dày đặc, làm gia tăng sự lo ngại của Mỹ. Bắc Cực hiện đã trở thành chiến trường mới nhất trong cuộc đấu trí giữa Mỹ với Trung-Nga.
Hành lang Tây Bắc trải dài từ miền Bắc Canada đến Bắc Băng Dương và Bắc Đại Tây Dương, giúp tiết kiệm khoảng 4.500 hải lý hành trình. Các con tàu đi từ Viễn Đông đến châu Âu, cũng như từ Nga đến châu Âu, có thể rút ngắn một nửa quãng đường, tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí nhiên liệu.
Đối đầu đe dọa từ Trung-Nga: Trump quyết liệt thúc đẩy dự án đóng tàu
Theo báo cáo của CNBC, vào năm 2025, đã có hơn 1.800 con tàu đi qua Hành lang Tây Bắc, tăng 40% so với năm 2013. Năm ngoái, Trung Quốc đã hoàn thành 14 chuyến hải hành Bắc Cực; trong đó, một tàu container của tập đoàn COSCO đã trở thành tàu container đầu tiên băng qua tuyến đường thủy Bắc Cực này.
Nga hiện sở hữu 45 tàu phá băng vùng cực, bao gồm 8 tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân. Trung Quốc có 3 tàu phá băng và được cho là đang đóng thêm một tàu phá băng cực địa chạy bằng năng lượng hạt nhân khác. Trong khi đó, Hoa Kỳ hiện chỉ có 3 tàu phá băng, nhưng một trong số đó đã phục vụ được 50 năm.
Tổng thống Donald Trump đang đẩy mạnh thực hiện các dự án đóng tàu của Hoa Kỳ, bao gồm chương trình tàu phá băng cực địa. Các quan chức hàng hải Mỹ cho biết, hoạt động gia tăng tại Bắc Cực liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, bởi Mỹ cũng là một quốc gia Bắc Cực. Chỉ huy NATO tại châu Âu cũng chỉ ra rằng, ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung-Nga tại Bắc Cực cấu thành một mối đe dọa.
Aaron Roth, cố vấn trưởng kiêm Giám đốc Chiến lược và An ninh Liên bang tại The Chertoff Group (công ty tư vấn an ninh hàng đầu), chia sẻ với CNBC rằng: Các Tàu tuần tra An ninh Bắc Cực (Arctic Security Cutters) mà Lực lượng Cảnh sát biển đang đóng sẽ mang lại cho Hoa Kỳ chủ quyền, quyền tự do hàng hải và năng lực tác chiến mà hiện tại họ chưa có. Mỹ không muốn Trung-Nga chiếm ưu thế ở vùng cực Bắc.
Chính vì những lo ngại này, vào đầu năm 2026, Trump đã bày tỏ mong muốn mua lại đảo Greenland vì lý do an ninh quốc gia. Hiện nay, cả hai tuyến hàng hải chính qua Bắc Cực đều đi qua gần Greenland. Trong đó, Hành lang Tây Bắc nối liền Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, đi qua vùng Bắc Cực của Canada vào biển Baffin, đưa tàu bè đến gần Greenland trước khi tiến xuống phía Nam vào Bắc Đại Tây Dương để tới Anh. Tuyến hành lang phía Đông Bắc (Northeast Passage) dọc theo bờ biển phía Bắc nước Nga nối liền châu Âu và châu Á cũng có các tàu di chuyển sát Greenland.
Ông Roth tin rằng, về lâu dài, việc duy trì mối quan hệ bền chặt với Canada, Greenland, Đan Mạch và các nước Bắc Âu là phù hợp với lợi ích quốc gia của Mỹ; chỉ khi đó mới có thể bảo vệ tốt nhất các lợi ích của Mỹ tại Bắc Cực.
Lo ngại về sự hợp tác Trung-Nga tại Bắc Cực
Vào tháng 4/2023, Trung Quốc và Nga đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác Bắc Cực nhằm cùng khai thác một tuyến đường thương mại. Tháng 10 năm ngoái, hai bên tiếp tục ký thỏa thuận hợp tác hành đạo Bắc Cực mang tên “Con đường Tơ lụa Cực địa”. Đồng thời, việc Canada gần đây ký kết các hiệp định thương mại với Trung Quốc cũng khiến Mỹ lo ngại.
Ông Roth chỉ ra rằng khoảng cách ngắn nhất giữa Nga và Hoa Kỳ là thông qua các hành lang Bắc Cực này, đi qua đúng Greenland. Trong tương lai, nếu xảy ra xung đột với Trung-Nga hay thậm chí là Triều Tiên, lộ trình ngắn nhất của các nước này đến Mỹ là thông qua các Đường vòng lớn (Great Circle routes) qua Greenland. Do đó, từ góc độ chiến lược, nhu cầu giám sát và khả năng đánh chặn tên lửa tại vùng Bắc Cực là cực kỳ then chốt để bảo vệ nước Mỹ; chương trình “Vòm Vàng” (Gold Dome) mà Tổng thống Trump ráo riết thúc đẩy cũng nhằm mục đích này.
Năm 2025, Tổng thống Trump công bố kế hoạch đóng tàu thương mại và tàu phá băng cực địa, dự kiến chi ngân sách khoảng 30 tỷ USD để đóng 11 tàu tuần tra an ninh Bắc Cực. Ngoài ra, ông còn ban hành sắc lệnh hành pháp mang tên “Kế hoạch Hành động Hàng hải” nhằm tăng cường phục hồi ngành công nghiệp hàng hải, nâng cao năng lực sản xuất và đối trọng với tham vọng của Trung Quốc. Gần đây, Cảnh sát biển Hoa Kỳ đã thông báo mua thêm 11 tàu phá băng hạng trung.
Bốn công ty tham gia xây dựng tàu phá băng bao gồm: Davie Defense của Canada (vừa hoàn tất mua tài sản đóng tàu tại Texas của Gulf Copper vào tháng 12 năm ngoái); Bollinger Shipyards của Mỹ; Rauma Marine Constructions của Phần Lan và Aker Arctic Technologies.
Theo The Epoch Times
VIDEO CHỌN LỌC:
