Mực nước Biển Caspi – hồ nước mặn lớn nhất thế giới – đang giảm mạnh với tốc độ đáng lo ngại, kéo theo hàng loạt hệ lụy về môi trường, kinh tế và giao thông hàng hải.
Biển Caspi, hồ nước mặn lớn nhất thế giới, có trữ lượng dầu mỏ ngoài khơi đáng kể và có đường biên giới với năm quốc gia đều là những nhà sản xuất dầu mỏ hoặc khí đốt lớn hoặc cả hai: Azerbaijan, Iran, Kazakhstan, Nga và Turkmenistan.
Theo cơ quan chức năng Azerbaijan, trong vòng ba thập kỷ qua, mực nước tại Biển Caspi đã hạ khoảng 2,5 mét. Riêng trong 5 năm gần đây, mức giảm lên tới 0,93 mét, còn trong 10 năm qua là 1,5 mét. Hiện nay, mỗi năm hồ này tiếp tục mất thêm từ 20 đến 30 cm nước, khiến các vùng bờ biển bị rút lui, hệ sinh thái thay đổi và nhiều hoạt động kinh tế bị ảnh hưởng.
Chuyện gì đã xảy ra với biển Caspi?Hình ảnh vệ tinh cho thấy nó đang bị thu hẹp – và nhanh chóng.Những hình ảnh so sánh ngày 20/9/2006 với ngày 19/9/2022 và cho thấy sự khác biệt rất nhiều. Hình ảnh năm 2022 cho thấy các vùng xám nhạt và những mảng trắng dọc theo bờ biển và ở phía đông nam, nơi trước đây từng có vịnh Sor Kaydak. Theo NASA Earth Observatory, những mảng này nhiều khả năng là muối và khoáng chất còn lại sau quá trình bốc hơi. Các mảng này không hề xuất hiện trong ảnh chụp năm 2006. Thực tế, đến năm 2022, toàn bộ khu vực uốn lượn ở góc dưới bên phải bức ảnh đã biến mất. |
Các chuyên gia cảnh báo tình trạng này đang đe dọa nghiêm trọng đến sự sống còn của nhiều loài đặc hữu. Cá tầm, nguồn cung cấp trứng cá caviar nổi tiếng, đã mất tới 45% khu vực trú ngụ mùa hè và mùa thu cũng như nhiều bãi đẻ trứng truyền thống. Hải cẩu Caspi cũng đối diện nguy cơ suy giảm nghiêm trọng về nơi sinh sản; nếu mực nước tiếp tục giảm thêm 5 mét, loài này sẽ mất 81% khu vực đẻ trứng và nếu giảm đến 10 mét thì gần như không còn địa điểm nào phù hợp.
Ngoài tác động sinh thái, nền kinh tế Azerbaijan cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt. Tàu thuyền ngày càng khó khăn trong việc tiếp cận cảng Baku, khiến chi phí vận tải tăng cao. Tại cảng dầu Dubendi, sản lượng vận chuyển trong nửa đầu năm 2025 chỉ đạt 810.000 tấn, giảm so với 880.000 tấn cùng kỳ năm trước. Để duy trì hoạt động, chính quyền buộc phải tiến hành nạo vét quy mô lớn, trong đó riêng năm 2024 đã xử lý hơn 250.000 m³ bùn đất. Một tàu nạo vét mới mang tên “Engineer Soltan Kazimov” cũng vừa được hạ thủy tại xưởng đóng tàu Baku, với khả năng đào sâu đáy biển tới 18 mét, nhằm ứng phó với tình trạng này.
Azerbaijan cho rằng nguyên nhân chính không chỉ đến từ biến đổi khí hậu, mà còn do hệ thống đập thủy điện trên sông Volga ở Nga – con sông chiếm tới 80% lượng nước chảy vào Biển Caspi – làm suy giảm đáng kể dòng chảy. Dù quan hệ song phương còn nhiều căng thẳng, hai quốc gia đã thành lập một nhóm công tác chung để giám sát và tìm giải pháp. Nhóm này họp lần đầu hồi tháng 4 và dự kiến phê duyệt chương trình hợp tác trực tuyến vào tháng 9 tới.
Tình trạng suy giảm mực nước Biển Caspi đang trở thành một trong những thách thức môi trường và kinh tế lớn nhất mà khu vực phải đối mặt. Giới chức Azerbaijan kêu gọi hành động khẩn cấp, cảnh báo nếu không có biện pháp kịp thời, hậu quả đối với hệ sinh thái đặc hữu và hạ tầng hàng hải sẽ ngày càng khó khắc phục.
Theo Reuters, World Economic
BÀI CHỌN LỌC:
Tiên tri Brandon Biggs: Thế giới sắp đối diện 5 thảm họa lớn
XEM THÊM:
Dự báo về siêu động đất vượt xa mọi đại địa chấn trong lịch sử
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
