Chiêm ngưỡng Tu viện có từ thời La Mã cheo leo trên vách đá ở Thổ Nhĩ Kỳ
Ẩn mình giữa những vách núi dựng đứng và rừng xanh thẳm của vùng Biển Đen, Tu viện Sumela được xem là một trong những công trình tôn giáo ngoạn mục và bí ẩn bậc nhất Thổ Nhĩ Kỳ.
Nằm chênh vênh trên vách núi Pontic gần Biển Đen, tu viện cổ Sumela ở miền đông Thổ Nhĩ Kỳ như treo mình giữa trời mây – nơi mà mỗi khối đá, mỗi bức tường cổ kính dường như đều có thể kể lại những câu chuyện dài hàng nghìn năm lịch sử.
Được thành lập vào năm 386 dưới thời trị vì của hoàng đế La Mã Theodosius I, tu viện Sumela là công trình do các tín đồ Cơ đốc giáo xây dựng trên một vách núi đá dựng đứng ở thung lũng Altındere, ở độ cao khoảng 1.200 mét so với mực nước biển.
Nằm ở tỉnh Trabzon của Thổ Nhĩ Kỳ, tu viện Sümela là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo ấn tượng nhất thế giới. (Ảnh: Daily Sabah)
Các ghi chép lịch sử liên quan đến tu viện cho thấy hai vị linh mục người Athens, Barbanas và Sophronios đã có cùng một giấc mơ vào một đêm nọ. Cả hai đều thấy một biểu tượng thiêng liêng do Thánh Lucas, một trong những tông đồ của Chúa Jesus, chế tác, được các thiên thần mang đến nơi tu viện Sumela hiện nay. Thậm chí chưa từng gặp nhau, hai vị linh mục này đã đến Trabzon và tình cờ gặp nhau tại đó. Sau khi kể lại giấc mơ cho nhau nghe, họ bắt đầu xây dựng nền móng của tu viện Sumela.
Tu viện Sumela là một quần thể tôn giáo, nơi các tu sĩ và linh mục được giáo dục. Vì lưu giữ biểu tượng thiêng liêng do Thánh Lucas chế tác, tu viện này là tu viện quan trọng nhất trong khu vực trong nhiều thế kỷ.
Tu viện cổ Sumela như treo mình giữa lưng chừng vách đá núi Pontic. (Ảnh: Wikipedia)
Trải qua hơn 1.600 năm lịch sử, nơi đây đã chứng kiến sự trỗi dậy và suy tàn của các đế chế La Mã, Byzantine, Ottoman, cũng như cuộc đấu tranh giành độc lập của Thổ Nhĩ Kỳ trong thế kỷ 20. Thế nhưng, điều khiến du khách ngỡ ngàng không chỉ là bề dày lịch sử ấy, mà còn là vị trí gần như siêu thực của tu viện cổ Sumela – một công trình như thách thức cả trọng lực giữa lưng chừng vách núi.
Tựa lưng vào vách núi dựng đứng của dãy núi Pontic, toàn bộ quần thể nhà nguyện, sân trong, thư viện, tháp chuông, đường dẫn nước… được xây dựng cheo leo ở độ cao gần 300 mét so với thung lũng xanh thẳm bên dưới. Nhìn từ xa, tu viện Sumela như một phép màu của thiên nhiên dưới bàn tay con người.
Trong quá trình lịch sử lâu dài của mình, tu viện bị hư hại nhiều lần và đã được các vị hoàng đế khác nhau cho khôi phục. Tu viện đạt tới hình dạng hiện tại vào thế kỷ 13 sau khi trở nên nổi tiếng dưới thời trị vì của Alexios III – hoàng đế vương quốc Byzantine.
Để leo lên tu viện Sumela, du khách có hai sự lựa chọn. Một con đường hiện đại được xây dựng xuyên từ sườn bên kia của ngọn núi sang tu viện. Còn nếu bạn không ngại đi bộ, bạn hoàn toàn có thể trải nghiệm và đồng hành với một con đường xuyên rừng, leo lên sườn dốc để lên tu viện.
Cầu thang men theo sườn núi vào tu viện, bên trái là đường ống dẫn nước đặt trên những cột trụ cổng vòm.
Lên một chiếc cầu thang chênh vênh bên sườn núi, bạn sẽ được chiêm ngưỡng hệ thống dẫn nước được đặt trên những mái vòm nối tiếp nhau phía tay trái. Đây chính là nguồn nước duy nhất của những người sống trong tu viện. Ngày nay, các mái vòm đã được phục dựng khá hoàn thiện.
Bao quát toàn cảnh những dãy nhà nguyện.
Nhà nguyện đá.
Leo hết cầu thang, bạn sẽ bắt gặp khung cảnh những dãy nhà nguyện cổ kính chen nhau dưới mái vòm hang động. Tu viện Sumela có tổng cộng 72 căn phòng, bao gồm nhà thờ đá, các nhà nguyện, bếp, phòng học, phòng tiếp khách và một thư viện lớn. Phần trung tâm của tu viện được đào sâu vào lòng núi và có thêm phần hậu cung xây bằng gạch.
Trong quá trình trùng tu, nhiều phát hiện bất ngờ đã hé lộ: Một đường hầm bí mật dẫn đến một gian nhà nguyện, có lẽ trước đây từng được dùng làm trạm quan sát. Bên trong, các nhà khảo cổ tìm thấy những bức bích họa rực rỡ, mô tả thiên đường và địa ngục, sự sống và cái chết.
Tranh tường theo chủ đề tôn giáo, khắc họa các cảnh trong Kinh Thánh.
Đức Mẹ Đồng trinh Maria.Chúa Jesus.
Những bức họa cổ đại tại tu viện. Ảnh: @ayfercengiz357
Trong nhiều thế kỷ, Sümela là một trung tâm tôn giáo quan trọng của cộng đồng Chính Thống giáo Hy Lạp. Trong thời kỳ thịnh vượng, đã tồn tại cả một thị trấn quanh tu viện để phục vụ nhu cầu của những người hành hương.
Tuy nhiên, sau Thế chiến I, người Hy Lạp ở khu vực này đã phải rời đi do sự trao đổi dân số giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ. Kể từ đó, tu viện đã bị bỏ hoang trong nhiều thập niên trước khi được phục hồi một phần để làm viện bảo tàng và địa điểm tham quan.
Các hạng mục chính của khu phức hợp tu viện là Nhà thờ Đá, một số nhà nguyện, nhà bếp, giảng đường, nhà khách, thư viện và một dòng suối thiêng được những người theo đạo Chính thống Đông phương tôn kính. Ảnh: Faraway Worlds.Các bức tường bên trong và bên ngoài của Nhà thờ Đá và các bức tường của nhà nguyện liền kề được trang trí bằng những bức bích họa có từ thế kỷ 12-13, mang giá trị cao về lịch sử và nghệ thuật. Ảnh: The Art of Wayfaring.Trong quá trình trùng tu tu viện Sümela năm 2015–2017, một đường hầm bí mật đã được phát hiện dẫn đến một nơi được cho là đền thờ hoặc nhà nguyện cho các tín đồ. Ảnh: The Art of Wayfaring.
Mỗi ngày, hàng nghìn người hành hương và du khách men theo con đường lát đá cuội quanh co, ngước nhìn những bức tường xám ẩn hiện giữa làn mây. Một số đến đây để cầu nguyện, số khác chỉ đơn giản để tận mắt chứng kiến công trình được ví như “tu viện treo giữa trời” – địa danh đã được đưa vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới của UNESCO.
Hiện nay, tu viện Sumela hoạt động như một bảo tàng Quốc gia, không còn là điểm sinh hoạt tôn giáo. Nhiều năm qua, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành nhiều đợt trùng tu tỉ mỉ và công phu để bảo tồn và bảo đảm an toàn cho khách tham quan.
Hình ảnh tu viện trên một tấm bưu thiếp gửi năm 1903.
Ông Levent Alniak – quản lý bảo tàng và di tích lịch sử tỉnh Trabzon, cho biết: “Do phải đối mặt với nguy cơ đá rơi, chúng tôi đã thuê những người leo núi chuyên nghiệp để gắn lưới thép và rào chắn lên vách đá để bảo vệ công trình và du khách”.
Những bức bích họa tinh xảo ở tu viện cổ Sumela đang được phục chế bằng kỹ thuật tỉ mỉ, khéo léo của các chuyên gia nghệ thuật. Trong mùa Hè khô ráo, du khách có thể bắt gặp họ làm việc, tỉ mẩn sơn đè lên lớp graffiti và vết hư hại do thời gian.
“Nhiều người viết tên mình lên các bức tường, và chúng tôi phải phục hồi từng mảng màu để cố gắng trả lại vẻ nguyên sơ cho tác phẩm” – nhà phục chế Senol Aktas kể, khi đang làm việc trên bức họa Đức Mẹ Đồng Trinh trò chuyện với thiên thần – một tác phẩm từ thế kỷ 18.
Tu viện Sumela là điểm đến hấp dẫn với nhiều du khách trên thế giới.
Giờ đây, Sumela không chỉ là điểm đến hành hương mà còn là nơi du khách tìm về vẻ đẹp cổ kính và tĩnh lặng, để lắng nghe tiếng vọng của lịch sử. Bởi khi đứng trước vách đá khổng lồ, nhìn tu viện treo mình giữa trời, du khách như thấy thời gian chậm lại – và trong khoảnh khắc ấy, tu viện cổ Sumela không chỉ là một di sản, mà là một lời nhắc nhở dịu dàng về niềm tin, sự kiên định và vẻ đẹp vĩnh cửu do bàn tay con người tạo ra giữa núi rừng Pontic.