Thị trường chứng khoán Nga đang trải qua giai đoạn đen tối nhất kể từ sau khi Liên Xô sụp đổ. Chỉ số MOEX lao dốc không phanh, vốn hóa thị trường bốc hơi hàng chục tỷ USD chỉ trong vài tháng. Tâm lý nhà đầu tư hoảng loạn, thanh khoản cạn kiệt, và niềm tin – thứ duy nhất có thể cứu được một thị trường – đã biến mất khỏi Moscow.
Nền kinh tế chiến tranh – không thể nuôi nổi thị trường.
Tăng trưởng kinh tế mà chính quyền Nga công bố chủ yếu dựa vào chi tiêu quân sự. Nhà máy đạn pháo, xe tăng, UAV hoạt động hết công suất, nhưng doanh nghiệp dân sự thì chết dần trong im lặng. Các khoản đầu tư cho công nghệ, y tế, giáo dục bị cắt giảm để nuôi chiến tranh. Một nền kinh tế chỉ biết sản xuất vũ khí không thể duy trì giá trị thị trường – vì nó không tạo ra niềm tin, không tạo ra của cải thật.
Trừng phạt siết chặt – nhà đầu tư tháo chạy
Sau các lệnh trừng phạt mới, Nga gần như bị cách ly khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Các ngân hàng quốc tế ngừng giao dịch, dòng vốn ngoại bị chặn đứng. Hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài rút khỏi Nga, để lại những khoảng trống kinh tế khổng lồ. Ngay cả doanh nghiệp Trung Quốc và Ấn Độ, từng được coi là “phao cứu sinh” cũng đang thu hẹp hoạt động, do lo sợ rủi ro thứ cấp từ các lệnh cấm vận.
Chính phủ quốc hữu hoá, bóp nghẹt kinh tế tư nhân
Thay vì cải cách, Điện Kremlin chọn cách siết quyền sở hữu tư nhân. Hàng loạt công ty bị quốc hữu hóa “vì lợi ích quốc gia”, tài sản của doanh nhân bị tịch thu chỉ qua một sắc lệnh. Khi quyền sở hữu không được bảo đảm, không ai dám đầu tư. Thị trường chứng khoán vì thế trở thành một sòng bạc chính trị, nơi nhà nước vừa làm trọng tài vừa là người chơi.
Đồng rúp mất giá – lạm phát leo thang
Ngân hàng Trung ương Nga buộc phải tăng lãi suất lên trên 20% để cứu đồng rúp. Nhưng cái giá là doanh nghiệp kiệt quệ, người dân nghèo thêm. Giá hàng hóa tăng từng tuần, thu nhập thực tế giảm mạnh. Khi túi tiền người dân rỗng, tiêu dùng co lại, thị trường trong nước tê liệt và chuỗi sụp đổ cứ thế nối tiếp nhau.
“Ổn định” kiểu Nga ổn định trong suy thoái
Chính quyền Moscow vẫn khẳng định “mọi thứ trong tầm kiểm soát.” Nhưng đằng sau những con số tô hồng là một nền kinh tế đang tự chôn mình trong im lặng. Doanh nghiệp tư nhân phá sản, nhà máy giảm ca, nhân công mất việc, còn thị trường chứng khoán trở thành biểu tượng cho sự bất lực của hệ thống.
Kết cục của niềm tin đã mất
Thị trường không chết vì thiếu tiền, mà chết vì thiếu niềm tin. Và niềm tin không thể được mua bằng tuyên truyền hay khẩu hiệu yêu nước. Khi nhà đầu tư biết rằng chính quyền có thể tịch thu tài sản bất cứ lúc nào, họ không còn đầu tư họ bỏ chạy.
Và một khi niềm tin rời khỏi Moscow, mọi chỉ số, mọi kế hoạch, mọi tuyên bố đều vô nghĩa. Bởi không một nền kinh tế nào có thể tồn tại lâu dài khi thị trường của nó đang rơi tự do mà không ai còn muốn đỡ.
T.H
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
