Các kỷ lục mực nước liên tiếp bị phá, ngập ở Cần Thơ không còn theo quy luật cũ mà ngày càng sâu, dày và khó dự báo.
Kỷ lục ngập bị phá dồn dập
TP Cần Thơ trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang chứng kiến những kỷ lục ngập liên tiếp bị phá vỡ. Điều đáng lo ngại là tình trạng ngập không còn diễn ra theo quy luật tự nhiên như trước mà ngày càng sâu, dày và khó dự báo hơn.
Thạc sĩ Kỹ Quang Vinh – nguyên Chánh Văn phòng Phòng Công tác biến đổi khí hậu TP Cần Thơ – cho biết, Cần Thơ đang chịu tác động kép của biến đổi khí hậu và lún sụt đất, khiến tình trạng ngập ngày càng nghiêm trọng. Trước năm 2010, mực nước ngập tại đây hiếm khi vượt báo động 3. Tuy nhiên, từ năm 2011 đến nay, tình trạng vượt báo động 3 xảy ra thường xuyên hơn. Đặc biệt, từ năm 2018 đến nay, các kỷ lục mực nước liên tiếp bị phá vỡ.
“Nếu trước đây phải 10 – 20 năm mới có một lần mực nước phá kỷ lục, thì chỉ trong khoảng 7 năm trở lại đây, Cần Thơ đã ghi nhận tới 4 lần. Riêng năm 2025, mực nước cao nhất lên đến 2,35m” – ông Vinh cho hay.
Theo ông Vinh, một thực tế đáng chú ý là ngập ở Cần Thơ hiện nay không còn phụ thuộc nhiều vào lũ thượng nguồn. Những thống kê gần đây cho thấy, ảnh hưởng của lũ từ đầu nguồn sông Mekong đến tình trạng ngập tại Cần Thơ là không lớn. Ngược lại, triều cường ở khu vực hạ lưu lại có xu hướng tác động ngược, làm mực nước tại các khu vực thượng nguồn như Tân Châu, Châu Đốc (An Giang) dâng theo. Điều này đi ngược với nhận thức trước đây rằng, lũ lớn từ thượng nguồn sẽ đẩy nước về hạ lưu gây ngập.
Nguyên nhân theo ông Vinh là do mặt đất toàn vùng đang lún đều, khiến triều cường dễ xâm nhập sâu hơn vào nội đồng.
Nhiều ý kiến cho rằng, đô thị hóa, san lấp kênh rạch, bê tông hóa mặt đất là nguyên nhân chính gây ngập. Tuy nhiên, theo ông Vinh không thể đổ lỗi hoàn toàn cho đô thị hóa. “Dân số tăng, thành phố phát triển thì đô thị hóa là tất yếu. Vấn đề nằm ở quy hoạch khi quá chú trọng xây dựng nhà cửa, công trình mà thiếu quan tâm đến cây xanh, không gian trữ nước, thoát nước mưa và kiểm soát nước triều, nước lũ từ bên ngoài” – ông Vinh phân tích.
Cách tiếp cận mới để chống ngập
Ông Vinh cho biết, ngập ở Cần Thơ hiện nay đến từ 3 nguồn chính. Thứ nhất là nước mưa, gây ngập tại các khu vực trũng, nơi hệ thống thoát nước kém. Với nguồn này, giải pháp là phải quy hoạch rõ ràng lưu vực thoát nước, xây dựng hệ thống thu gom và trạm bơm để chủ động tiêu thoát.
Thứ hai là nước từ bên ngoài tràn vào đô thị, bao gồm triều cường và nước lũ từ sông Mekong. Đây là nguồn nước có khối lượng rất lớn, khó trữ tạm như nước mưa. Giải pháp chủ yếu là hệ thống đê bao, kè và cống điều tiết, cho phép kiểm soát nước ra vào theo thời điểm.
Thứ ba là lún sụt đất. Nếu không kiểm soát được lún, mọi giải pháp công trình đều chỉ mang tính tạm thời.
Để chống ngập hiệu quả, theo ông Vinh, điều quan trọng là phải thay đổi cách tiếp cận. “Ngập là do mực nước cực đại, không phải mực nước trung bình. Nếu chỉ lấy số liệu trung bình thì không thể chống ngập được” – ông nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, các dự án cần sử dụng số liệu đo đạc trực tiếp, cập nhật mới nhất, thay vì phụ thuộc vào dữ liệu quá khứ vốn đã không còn phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu nhanh hiện nay.
“Đặc biệt, kiểm soát lún sụt đất phải được đặt lên hàng đầu. Nếu không giải quyết được bài toán này, mọi công trình chống ngập dù đầu tư lớn cũng sẽ sớm bị “tụt hậu” so với thực tế” – ông Vinh lưu ý.
Theo LDO
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Trung Quốc – Nơi xuất khẩu xác chết số một thế giới
XEM THÊM:
Sáng nay, bầu trời TP.HCM lại mù mịt, ô nhiễm không khí mức nào?
Vụ máy bay F-16 đánh sập cầu dân sự: Thái Lan và Campuchia cùng lên tiếng
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
