Một tờ báo lớn ở Mỹ dùng AI không kiểm chứng

Chicago Sun-Times, một trong những tờ báo lớn và có ảnh hưởng tại Mỹ, vừa bị chỉ trích vì đăng danh sách ‘sách mùa hè’ gồm nhiều tựa sách hoàn toàn do trí tuệ nhân tạo (AI) bịa ra trong một ấn phẩm báo in của mình. Nguyên nhân là do người biên soạn đã sử dụng AI mà không kiểm tra.

Tờ Chicago Sun-Times – một trong những tờ báo lớn tại thành phố Chicago, Mỹ – vừa thừa nhận đã đăng tải một bài viết mang tiêu đề Danh sách sách đọc mùa hè 2025 (Summer Reading List for 2025) gồm nhiều tựa sách không hề tồn tại.

Một số “tựa sách ma” trong danh sách gồm: Hurricane Season của Brit Bennett, Nightshade Market của Min Jin Lee, The Longest Day của Rumaan Alam, Boiling Point của Rebecca Makkai… Tác giả là người thật, nổi tiếng nhưng các cuốn sách thì không có thật. Thậm chí, bài viết còn mô tả nội dung chi tiết và lý do nên đọc từng cuốn.

Theo báo cáo ngày 20-5 của trang kiểm chứng thông tin Snopes (Mỹ), danh sách sách nói trên xuất hiện trong chuyên mục mùa hè có tên Heat Index, do Công ty King Features phân phối.

Đơn vị này thuộc sở hữu của Tập đoàn truyền thông Hearst – chủ sở hữu nhiều tạp chí nổi tiếng như Cosmopolitan và Esquire.

“Danh sách đó được sản xuất từ bên ngoài, đội ngũ sản xuất của tòa soạn không tham gia cũng không hề hay biết”, công đoàn đại diện nhân viên tờ Sun-Times khẳng định trên nền tảng X ngày 21-5.

Trong thông cáo ngày 18-5, Sun-Times bày tỏ sự thất vọng sâu sắc khi phát hiện danh sách đã liệt kê các tựa sách không có thật.

Báo cáo của Snopes dẫn nguồn xác minh từ trang 404 Media cho biết người đứng sau danh sách gây tranh cãi là tác giả Marco Buscaglia.

“Tôi đã mắc sai lầm”, ông Buscaglia viết trong thư trả lời Snopes, thừa nhận đã sử dụng AI và cho biết thường thì ông sẽ kiểm chứng kỹ càng thông tin, nhưng lần này lại bỏ qua.

Ông Buscaglia cũng cho biết mình có thể đã dùng các công cụ như ChatGPT hoặc Claude của Anthropic, thậm chí có lúc dùng Google Gemini, nhưng ông “không chắc chắn”.

Theo điều tra của trang 404 Media, chỉ có 5 tựa tiểu thuyết là có thật trong số 15 đầu sách được liệt kê, trong đó có một số tựa sách bị gán sai cho các tác giả nổi tiếng hoặc hoàn toàn không tồn tại.

Chẳng hạn một tác phẩm được bịa ra có tên Tidewater Dream được cho là của bà Isabel Allende, trong khi tên sách Migrations trùng với tiểu thuyết của tác giả Charlotte McConaghy, nhưng lại bị nêu nhầm là của tác giả Maggie O’Farrell.

Không dừng ở đó, cư dân mạng còn phát hiện nhiều bài viết khác trong chuyên mục mùa hè của Chicago Sun-Times cũng có dấu hiệu do AI tạo ra khi dẫn lời các chuyên gia không tồn tại hoặc trích nguồn từ những trang web… không có thật.

Ví dụ bài viết về xu hướng ẩm thực trích lời một “chuyên gia nhân chủng học thực phẩm” tên Catherine Furst được cho là từ Đại học Cornell, nhưng không ai như vậy tồn tại ở Cornell. Một bài khác về trang trí sân vườn lại dẫn lời biên tập viên một trang web có tên FirepitBase.com trong khi trang này không hề tồn tại.

Vụ việc gây bức xúc lớn trên các nền tảng như Reddit, X và Bluesky, đặc biệt khi xảy ra sau các đợt sa thải nhân sự trong tòa soạn Sun-Times. Nhiều người bức xúc đặt câu hỏi: “Tại sao một tờ báo lớn lại để AI tưởng tượng ra nội dung mà không hề kiểm chứng?”.

Ngay sau vụ việc, tờ Sun-Times đã cam kết gỡ bỏ chuyên mục, hoàn tiền cho những người đã đăng ký số báo có nội dung sai lệch, đồng thời rà soát lại hợp tác với King Features.

Về phía King Features, công ty này cho biết đã chấm dứt hợp tác với ông Buscaglia do vi phạm chính sách cấm sử dụng AI để tạo nội dung.

Tuy nhiên họ không trả lời câu hỏi liệu danh sách các đầu sách có được kiểm duyệt trước khi phân phối hay không.

Theo Snopes, các công ty như OpenAI và Anthropic đều thừa nhận rằng việc AI tạo ra thông tin sai lệch nhưng trình bày một cách đầy thuyết phục là vấn đề hiện vẫn chưa thể khắc phục triệt để.

Tổng hợp

BÀI CHỌN LỌC:

Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng