Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố gia hạn thêm 90 ngày thời hạn chót cho thỏa thuận thuế quan với Mexico, viện dẫn “mức độ phức tạp trong quan hệ thương mại song phương”. Quyết định được đưa ra chỉ vài ngày trước khi hàng chục quốc gia khác đối mặt với nguy cơ bị áp mức thuế trừng phạt mới từ ngày 1/8.

Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Chúng tôi sẽ tiếp tục đàm phán với Mexico trong 90 ngày tới, với mục tiêu ký kết một thỏa thuận thương mại trong khoảng thời gian này hoặc lâu hơn”.

Cách đây hơn 2 tuần, Tổng thống Trump đã đe dọa áp mức thuế 30% đối với hầu hết hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU) và Mexico nếu không đạt được thỏa thuận trước ngày 1/8. Tuy nhiên, vào ngày 27/7 vừa qua, ông đã ký kết thỏa thuận với EU, thống nhất mức thuế cơ bản là 15% áp dụng từ đầu tháng 8.

Với Mexico, mức thuế hiện tại 25% sẽ được giữ nguyên trong 90 ngày tiếp theo. Ông Trump cho biết vừa có cuộc điện đàm “rất thành công” với Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, qua đó hai bên hiểu rõ nhau hơn. Ông nhấn mạnh: “Độ phức tạp của thỏa thuận với Mexico khác với các quốc gia khác, do cả các vấn đề và lợi ích liên quan đến biên giới”.

Theo tuyên bố, Mexico sẽ tiếp tục chấp nhận ba mức thuế chính: 25% với fentanyl, 25% với ô tô và 50% với thép, nhôm và đồng. Ngoài ra, ông Trump cho biết phía Mexico đã đồng ý “chấm dứt ngay lập tức các rào cản thương mại phi thuế quan”, dù không nêu cụ thể các rào cản này là gì. Những rào cản phi thuế quan thường bao gồm quy trình kiểm định phức tạp, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định về an toàn thực phẩm.

Động thái gia hạn có thể khiến Tổng thống Trump bị chỉ trích là “luôn né tránh các thời hạn do chính mình đặt ra”. Tuy nhiên, chiến lược “đe dọa trước, đàm phán sau” của ông đang cho thấy hiệu quả khi buộc nhiều nền kinh tế lớn như EU và Nhật Bản phải ngồi vào bàn đàm phán.

Ngày 2/4, Tổng thống Trump từng gọi đây là “ngày giải phóng”, khi ông tuyên bố sẽ áp các mức thuế trừng phạt “có đi có lại” đối với các đối tác thương mại trên toàn cầu nhằm đáp trả “nhiều năm bị cướp bóc và tàn phá” nước Mỹ.

Tính đến ngày 31/7, mới chỉ có 7 quốc gia hoặc khu vực đạt được thỏa thuận chính thức với Nhà Trắng, gồm: Anh, Việt Nam, Indonesia, Philippines, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU.

Trong khi đó, hàng chục quốc gia khác vẫn chưa đạt được thỏa thuận sẽ đối mặt với thuế trừng phạt từ ngày 1/8, bao gồm cả những nước nghèo như Lesotho, Bangladesh, Nepal và cả các nền kinh tế phát triển như Canada và Đài Loan.

Trung Quốc có thời hạn riêng là ngày 12/8. Dù hai bên đã đạt được thỏa thuận ngừng leo thang về nguyên tắc, Nhà Trắng vẫn chưa chính thức phê duyệt. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 31/7 cho biết một thỏa thuận với Bắc Kinh “gần được hoàn tất”, trong khi ông Trump tuyên bố tuần trước rằng thỏa thuận với Australia cũng sắp được công bố.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết Campuchia và Thái Lan đã đạt được thỏa thuận trong tuần này.

Ở một động thái có phần bất ngờ, Tổng thống Trump ngày 31/7 đã ký một sắc lệnh hành pháp tăng thuế suất đối với Canada từ 25% lên 35%. Mức thuế suất cao hơn sẽ có hiệu lực vào ngày 1/8.

Theo thông tin về sắc lệnh hành pháp mà Nhà Trắng công bố, ông Trump đã tăng mức thuế quan “để đáp trả việc không hành động và trả đũa liên tục của Canada” nhằm ngăn chặn dòng fentanyl chảy vào Mỹ.