Bão mạnh dồn dập, diễn biến dị thường trong năm nay

Theo Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), mùa bão năm 2025 ghi nhận những con số cực đoan hiếm gặp cả về cường độ, tần suất và phạm vi ảnh hưởng. Từ đầu năm đến nay, Biển Đông đã xuất hiện 17 cơn bão và áp thấp nhiệt đới (bao gồm 12 cơn bão, 5 áp thấp nhiệt đới), cao hơn hẳn trung bình nhiều năm.

Diễn biến mùa bão cũng có những điểm khác biệt so với mọi năm. Phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Phúc Lâm – Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia – để nhận định nguyên nhân tạo ra sự khác biệt đó.

Thưa ông, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận những cơn bão nào có đặc điểm bất thường?

– Ngay từ tháng 6, bão số 1 (Wutip), cơn bão đầu tiên xuất hiện sớm nhất trên Biển Đông trong hơn 40 năm. Tuy bão số 1 không đổ bộ nhưng hoàn lưu lại gây mưa kỷ lục 250-550 mm từ Nam Hà Tĩnh đến Đà Nẵng, nhiều nơi vượt 800 mm, dẫn đến lũ lịch sử trên các sông Trung Bộ.

Chỉ hơn một tháng sau, bão số 3 và số 5 liên tiếp đổ bộ, gây gió cấp 10-11, giật cấp 12, mưa 200-400 mm, có nơi trên 500 mm, kéo theo lũ vượt báo động 3 trên hệ thống sông Cả, sông Mã, sông Hoàng Long, sông Thao…

Siêu bão số 9 (siêu Ragasa) xuất hiện trên Biển Đông những ngày cuối tháng 9. Cường độ mạnh nhất siêu bão Ragasa được các trung tâm dự báo bão quốc tế đánh giá mạnh hơn cả siêu bão Yagi năm 2024. Lần đầu tiên trong lịch sử dự báo, Việt Nam xác định cấp gió bão đạt cấp 17, giật trên cấp 17, đây cấp cuối cùng của thang đo gió bão Bô-pho. Siêu bão Ragasa trở thành siêu bão mạnh nhất từng ghi nhận trên Biển Đông. Dù suy yếu trước khi vào bờ, nó cho thấy nguy cơ thực sự của các siêu bão trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, ngay sau bão số 9, bão số 10 (Bualoi) đổ bộ trực tiếp vào Hà Tĩnh, Bắc Quảng Trị với cường độ gió cấp 10-12, giật cấp 14, gây mưa, ngập lụt, sạt lở, lũ quét trên diện rộng từ Bắc Bộ đến Trung Bộ.

Đây là cơn bão có nhiều điểm dị thường, cực đoan như tốc độ di chuyển rất nhanh trung bình lên tới 30-35km/h (nhanh gấp đôi so với các cơn bão bình thường).

Thời gian lưu bão trên đất liền kéo dài các tỉnh Nghệ An-Bắc Quảng Trị kéo dài ít thấy lên tới trên 12 tiếng.

Hoàn lưu gió bão mạnh từ cấp 6 trở lên trải dài 11/21 tỉnh ven biển, trong đó khu vực có gió mạnh từ cấp 8 trải dài suốt từ Ninh Bình đến Quảng Trị. Đặc biệt, dù ở cách xa tâm bão đến hàng trăm km nhưng từ rạng sáng đến trưa ngày 29.9, tại một số tỉnh Bắc Bộ đã ghi nhận hiện tượng dông lốc xoáy, vòi rồng gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Thưa ông, nguyên nhân nào khiến các cơn bão dồn dập đặc biệt là từ tháng 9 đến nay bão liên tiếp nối đuôi nhau?

– Ngay từ đầu mùa, chúng tôi đã dự báo bão và áp thấp nhiệt đới năm nay sẽ tập trung vào cuối mùa. Tức từ tháng 6 đến tháng 8 ít bão, từ tháng 9 bão hoạt động mạnh hơn. Thực tế từ tháng 9 năm nay bão dồn dập. Bão sẽ còn hoạt động mạnh trong tháng 10, có thể sang tháng 11.

Nguyên nhân là từ đầu năm đến đầu tháng 10.2025, ENSO trung tính. Trong các pha trung tính bão có xu hướng hình thành nhiều hơn và lệch hơn ở phía tây của khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, tức là phần phía đông Philippines và Biển Đông của Việt Nam.

Trong các năm El Nino thì bão hình thành nhiều hơn ở giữa Tây Bắc Thái Bình Dương và bờ đông Thái Bình Dương. Vì thế trong những năm El Nino thường ít bão.

Dự báo trong khoảng ba tháng tới, xác suất ENSO ở trạng thái La Nina có khả năng đạt mức từ 60 – 75%.

Năm trung tính và năm La Nina thì Việt Nam, Philippines và những trong khu vực có bão nhiều hơn.

Bão số 11 Matmo dù xuất hiện vào đầu tháng 10.2025 vẫn đổ bộ phía bắc. Điều này có phải cũng là điểm bất thường trong mùa bão năm nay không và nguyên nhân do đâu thưa ông?

– Đến tháng 10 bão vẫn đổ ra phía bắc khác so với quy luật trung bình nhiều năm. Chúng tôi đánh giá nguyên nhân do hoạt động của áp cao cận nhiệt đới.

Vào đầu tháng 10 vừa qua, vị trí áp cao rất cao cho nên việc dẫn đường cho bão chủ yếu đi cao lên phía bắc tác động đến Bắc Bộ thay vì việc vị trí tâm bão hoặc áp thấp nhiệt đới ở thấp hơn. Thông thường thời gian đầu tháng 10 áp cao phải ở khoảng 20 – 25 độ vĩ bắc thì lại ở khoảng 30 độ vĩ bắc.

Theo trung bình nhiều năm thì áp cao phải dịch xuống phía nam dẫn bão vào khu vực miền Trung và miền Nam.

Trân trọng cảm ơn ông!

Theo LĐO

BÀI CHỌN LỌC:

Trung Quốc – Nơi xuất khẩu xác chết số một thế giới

Tội ác kinh khủng nhất trong các khu lừa đảo Campuchia, Thái Lan lên phim, Cổ Thiên Lạc thủ vai chính