The Epoch Times đưa tin, Tối thứ Năm (29/1), Tòa án Tối cao Panama đã ra phán quyết tuyên bố các điều khoản cho phép tập đoàn CK Hutchison (Trường Hòa) vận hành hai bến cảng ở hai đầu kênh đào Panama là vi phạm Hiến pháp nước này. Các cựu quan chức Chính phủ Mỹ nhận định, phán quyết này là một thất bại ngoại giao đối với chính quyền Trung Quốc.
Tổng thống Panama José Raúl Mulino hôm thứ Sáu (30/1) cho biết, ngay sau khi giấy phép hoạt động của tập đoàn CK Hutchison (trụ sở tại Hồng Kông) bị thu hồi, chính phủ sẽ thuê công ty bên thứ ba vận hành.
Trong bài phát biểu trước toàn quốc, ông Mulino khẳng định: “Các hải cảng của chúng ta là trụ cột chiến lược của nền kinh tế quốc gia và là mắt xích then chốt trong thương mại quốc tế.”
Ông cho biết chính phủ sẽ thuê APM Terminals (thuộc tập đoàn vận tải Maersk) quản lý các cơ sở hạ tầng cảng của CK Hutchison nhằm đảm bảo tính liên tục của hoạt động cảng cho đến khi khởi động quy trình đấu thầu giấy phép mới. Đồng thời, không loại trừ khả năng sẽ tách riêng hai cảng này để vận hành độc lập.
Tòa án Tối cao Panama nêu rõ trong một tuyên bố ngắn gọn rằng các điều khoản vận hành cảng Balboa và cảng Cristobal của CK Hutchison là vi hiến, đồng nghĩa với việc tập đoàn này sẽ phải rút khỏi các cơ sở cảng liên quan.
Phán quyết này mang lại tác động địa chính trị sâu sắc. Đây được xem là một thắng lợi cho những tham vọng an ninh của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Tây bán cầu, đồng thời làm suy yếu tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh trong khu vực.
Vụ kiện bắt nguồn từ việc Tổng Kiểm soát Panama cùng các luật sư tư nhân cáo buộc CK Hutchison vi hiến, gây tổn hại đến lợi ích quốc gia và người đóng thuế, đồng thời chỉ ra rằng việc vận hành của tập đoàn này đã khiến chính phủ thất thoát tới 1,3 tỷ USD doanh thu.
Thất bại ngoại giao đối với Bắc Kinh
Tờ Wall Street Journal hôm thứ Sáu đưa tin, CK Hutchison không thể kháng cáo phán quyết của Tòa án Tối cao, nhưng có thể yêu cầu giải trình rõ hơn, điều này có thể làm trì hoãn thời điểm chấm dứt giấy phép vận hành.
Phán quyết này diễn ra chỉ vài tuần sau khi quân đội Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro – một đồng minh chủ chốt từng giúp Trung Quốc có được chỗ đứng chiến lược tại Mỹ Latinh. Theo nguồn tin từ tờ Wall Street Journal, Bắc Kinh hiện đang thành lập một nhóm công tác đặc biệt về Mỹ Latinh để nghiên cứu cách thức bảo vệ lợi ích của mình trong khu vực sau các biến cố dồn dập.
John Feeley, Đại sứ Hoa Kỳ tại Panama từ năm 2015 đến 2018, chia sẻ với tờ Wall Street Journal: “Đây là một bước lùi về ngoại giao đối với Trung Quốc, nhưng không phải là một bước lùi về kinh tế.” Ông giải thích rằng các công ty vận tải Trung Quốc vốn là nhóm khách hàng lớn nhất của kênh đào Panama, nên họ vẫn có thể sử dụng tuyến đường thủy này và phán quyết sẽ không ảnh hưởng đến hoạt động chung của kênh đào.
Kế hoạch bán cảng của CK Hutchison đổ vỡ do Bắc Kinh cản trở
Dưới áp lực của Mỹ, năm 2025, CK Hutchison từng đồng ý bán hơn 40 cảng trên toàn cầu (bao gồm hai cảng tại Panama) cho tập đoàn BlackRock và MSC của Mỹ với giá 23 tỷ USD. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã phản đối thương vụ này và yêu cầu tập đoàn nhà nước Trung Quốc COSCO phải tham gia với cổ phần chi phối. Điều này đã trực tiếp dẫn đến việc thương vụ bị đình trệ.
Chính phủ Panama đã vô cùng sửng sốt trước động thái này, bởi giấy phép do Panama cấp không cho phép các doanh nghiệp nhà nước nước ngoài tham gia. Các quan chức cho biết cả quan chức Chính phủ Trung Quốc và lãnh đạo CK Hutchison đều không tiếp xúc với phía Panama để cung cấp thông tin hay xin ý kiến chấp thuận.
Mỹ bày tỏ sự ủng hộ đối với phán quyết của Panama
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ sáu đã đăng trên mạng xã hội X: “Hoa Kỳ cảm thấy khích lệ trước phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Panama về việc tuyên bố nhượng quyền cảng cho Trung Quốc là vi hiến.”
Ông Rubio đã chọn Panama là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du nước ngoài ngay sau khi nhậm chức và bày tỏ rõ lập trường của Washington. Ông nhấn mạnh Mỹ xem việc vận hành các cảng này là “vấn đề an ninh quốc gia”. Đồng thời, chính quyền Trump cũng đặt ưu tiên hàng đầu trong khu vực là ngăn chặn sự ảnh hưởng của Trung Quốc đối với kênh đào Panama.
Năm 2025, Panama cũng đã tuyên bố rút khỏi sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc.
Hoa Kỳ hiện là nhà đầu tư và đối tác thương mại lớn nhất của Panama. Quốc gia này sử dụng đồng đô la Mỹ làm tiền tệ và không có ngân hàng trung ương hay lực lượng vũ trang riêng biệt. Năm 1999, ngay trước khi Mỹ bàn giao quyền kiểm soát kênh đào cho Panama, tập đoàn CK Hutchison đã đánh bại các đối thủ Mỹ như Bechtel để giành quyền vận hành hai cảng này, một kết quả từng gây tranh cãi lớn vào thời điểm đó.
Theo The Epoch Times
BÀI CHỌN LỌC:
