Người đứng đầu MI5 cho biết ông “vô cùng xin lỗi” vì cơ quan này đã không ngăn chặn được vụ đánh bom Manchester Arena , sau khi một cuộc điều tra tai hại cho thấy cơ quan này đã không hành động sau khi có được thông tin quan trọng.
Báo cáo cuối cùng trong cuộc điều tra kéo dài ba năm cho biết cơ quan an ninh đã nhận được thông tin tình báo về Salman Abedi vào hai dịp riêng biệt trong những tháng trước khi người này sát hại 22 người vào tháng 5 năm 2017.
Chi tiết về thông tin đã được giữ bí mật vì lý do an ninh quốc gia, nhưng chủ tịch cuộc điều tra Sir John Saunders cho biết nó “có vẻ như có liên quan đến kế hoạch của Abedi”.
“Đã có một cơ hội đáng kể bị bỏ lỡ để thực hiện hành động có thể ngăn chặn cuộc tấn công,” Sir John Saunders nói thêm.
“Một người dân bình thường sẽ vô cùng lo lắng khi phát hiện ra rằng, một thời gian trước khi vụ tấn công xảy ra, cơ quan an ninh đã có thông tin dường như có liên quan đến kế hoạch của Abedi nhưng lại không có hành động đáp trả nào”.
Sir John nói rằng mặc dù không thể nói rằng vụ đánh bom sẽ dừng lại nếu MI5 có hành động. Nhưng dù sao thì hành động của MI5 có thể sẽ ngăn chặn cuộc tấn công.
Người thân của các nạn nhân bày tỏ sự thất vọng rằng họ sẽ không bao giờ biết được “sự thật đầy đủ” về những gì MI5 biết. Vì nhiều bằng chứng đã được giữ bí mật vì lý do an ninh quốc gia.
Lisa Rutherford, mẹ của Chloe Rutherford, 17 tuổi, cho biết: “Từ trên xuống dưới, MI5 cho đến các cộng sự của kẻ tấn công, chúng tôi sẽ luôn tin rằng tất cả các người đều tham gia vào vụ sát hại con cái chúng tôi”.
Andrew Roussos, người có cô con gái 8 tuổi Saffie-Rose thiệt mạng trong vụ nổ, cáo buộc MI5 có liên quan vì đã để Abedi lọt qua “kẽ hở”.
Tổng giám đốc MI5 đã đưa ra lời xin lỗi chưa từng có sau khi kết quả điều tra được công bố hôm thứ Năm (2/3), nói rằng ông “rất lấy làm tiếc” vì các sĩ quan đã không thu thập được thông tin tình báo về âm mưu của Abedi kịp thời.
Abedi đã nằm trong tầm ngắm của các cơ quan an ninh từ năm 15 tuổi và được biết đến là người ủng hộ Isis , nhiều lần bị lộ thông tin có liên hệ với các chiến binh thánh chiến ở Manchester và Libya.
Anh ta đã nhiều lần đến vùng xung đột cùng người thân, nhưng cuộc điều tra cho thấy cả MI5 và cảnh sát chống khủng bố đều “đánh giá thấp rủi ro từ Libya” vào năm 2017 vì họ tập trung vào các chiến binh Isis trở về từ Syria.
Anh ta không bị điều tra tích cực vào thời điểm hai thông tin tình báo được đưa ra trong những tháng trước, mặc dù anh ta đã bị đánh dấu bởi một cuộc rà soát nội bộ về thông tin trước đó. Một cuộc họp để xem xét thêm về anh ta đã được lên kế hoạch vào ngày 31 tháng 5 năm 2017 – chín ngày sau vụ tấn công.
Cuộc điều tra phát hiện ra rằng mặc dù thông tin tình báo đầu tiên không có khả năng phát hiện ra âm mưu, nhưng cách xử lý thông tin đó theo cách khác có thể “làm tăng triển vọng tổng thể rằng cuộc tấn công sẽ bị ngăn chặn” vào thời điểm thông tin thứ hai xuất hiện.
Các báo cáo nói rằng sĩ quan MI5 nhận được nó đã không “hành động đủ nhanh”. Mặc dù “đã tính đến khả năng xảy ra hoạt động gây lo ngại về an ninh quốc gia cấp bách” – nghĩa là hoạt động khủng bố tiềm ẩn – nhưng họ đã không viết báo cáo hoặc thảo luận với đồng nghiệp vào ngày hôm đó.
“Sự chậm trễ trong việc cung cấp báo cáo đã dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội thực hiện một hành động điều tra quan trọng tiềm tàng,” Sir John viết.
“Nó có thể làm phát sinh thông tin có nghĩa là việc Abedi trở lại Vương quốc Anh vào ngày 18 tháng 5 năm 2017 sẽ bị cơ quan an ninh đối xử cực kỳ nghiêm túc.”
Abedi, anh trai và đồng phạm Hashem Abedi và những người thân khác đã đến Libya vào ngày 15 tháng 4 năm 2017, và tên khủng bố đã quay trở lại một mình để chuẩn bị lần cuối bốn ngày trước vụ tấn công.
Báo cáo nói rằng nếu MI5 điều tra Abedi dựa trên thông tin tình báo, thì anh ta có thể đã bị theo dõi từ Sân bay Manchester trở lại chiếc Nissan Micra đang đỗ, nơi anh ta cất giữ các bộ phận của quả bom. Kẻ khủng bố cũng có thể đã bị chặn lại, khám xét và thẩm vấn khi hắn trở về Vương quốc Anh.
Trong một tuyên bố ban đầu, MI5 nói với cuộc điều tra rằng các quan chức tin rằng cả hai thông tin tình báo đều không liên quan đến khủng bố vào thời điểm đó và thay vào đó có thể liên quan đến hoạt động tội phạm.
Sir John nói những báo cáo của MI5 giống như một sự biện minh cho các hành động được đã thực hiện hoặc không được thực hiện.
Cuộc điều tra được biết rằng trước khi xảy ra vụ tấn công, chi nhánh điều tra phía Tây Bắc của MI5 đang “vật lộn để đối phó” với khối lượng điều tra và một sĩ quan đã bày tỏ lo ngại rằng “điều gì đó chắc chắn sẽ xảy ra vào một lúc nào đó”.
Sir John nói rằng áp lực về nguồn lực không gây ra bất kỳ cơ hội nào bị bỏ lỡ trong trường hợp của Abedi, nhưng góp phần vào việc đánh giá thấp hơn mối đe dọa từ Libya.
Ông cũng đặt câu hỏi tại sao Abedi không bao giờ được đề cập đến chương trình Ngăn chặn chống khủng bố. Sir John cho rằng điều này nên được thực hiện mặc dù kẻ khủng bố có thể không sẵn sàng tham gia.
Thông tin ban đầu của cuộc điều tra đã phát hiện ra những sai sót trong các biện pháp an ninh tại Manchester Arena và phản ứng khẩn cấp đối với vụ tấn công , đây là vụ tấn công khủng bố đẫm máu nhất ở Vương quốc Anh kể từ vụ đánh bom ở London vào tháng 7 năm 2005.
