
Có từ thời Bắc Tề, bức tượng Mông Sơn Đại Phật kỳ vĩ đã “mất tích” trong hơn 700 năm. Đến năm 1983, Mông Sơn Đại Phật được tìm thấy, trở thành bức tượng Phật tạc bằng đá lớn được xây dựng sớm nhất thế giới.
Nói đến những ngôi tượng phật khổng lồ, nhiều người hẳn sẽ nhớ ngay đến Sơn Đông Đại Phật và Vân Phong Thạch Quật Đại Phật của Trung Quốc, hay tượng Phật Bamyan ở Afghanistan. Những tượng phật này nổi tiếng và cao nhất nhì thế giới, chứa đựng vết tích cổ đại mang tín ngưỡng thiêng liêng và giá trị lịch sử to lớn.
Thế nhưng trên thực tế, tượng Phật Bamyan còn phải “nghiêng mình” trước một pho tượng ở Thái Nguyên (Sơn Tây, Trung Quốc), đó chính là Mông Sơn Đại Phật có chiều sâu 17,5 mét và chiều rộng 25 mét, toàn thân cao 66 mét.
Mông Sơn Đại Phật từng trải qua nhiều sóng gió biến động thời đại nên chiều cao thật sự của pho tượng còn phải căn cứ vào sử sách. Nhà Đường đã ghi chép Mông Sơn Đại Phật có chiều cao “200 tấc”, cũng tức là 63 mét tính theo đơn vị đo lường chuẩn của thời nay. Mà tượng Phật Bamyan cao 53 mét, kém Mông Sơn Đại Phật đến 10 mét.
Đây là pho tượng Phật khắc trên đá khổng lồ sớm nhất trên thế giới, được ghi chép nhiều trong các sách cổ, nhưng đã biến mất một cách thần bí khỏi tầm nhìn của nhân loại suốt 700 năm.

Theo sử ký ghi chép, tượng Phật Mông Sơn được xây dựng vào năm 551 thời Bắc Tề là tượng Phật khắc đá lộ thiên sớm nhất ở Trung Quốc và thậm chí trên cả thế giới. Sau thời nhà Nguyên, tượng Phật Mông Sơn đã “mất tích” một cách bí ẩn. Mãi đến năm 1983 của thế kỷ trước mới được một cụ ông người địa phương tên là Vương Kiếm Nghê ở Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây phát hiện ra.
Tượng Phật Mông Sơn nằm ở núi Mông Sơn cách khu vực Tây Nam thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây hơn 20km. Tượng được khắc bằng kinh phí của Hoàng đế Ôn Viễn, trên một ngọn núi phía sau chùa Khai Hoa, tạo nên một hình ảnh vừa hùng vĩ vừa linh thiêng.
Phật giáo phát triển mạnh mẽ dưới triều đại Tùy Đường. Năm Nhân Thọ thứ nhất (601), chùa Khai Hoa mở rộng quy mô bằng cách xây dựng thêm các tượng Phật bảo vệ Đại Phật và đổi tên thành chùa Tịnh Minh. Cùng với việc trùng tu chùa Khai Hóa, pho tượng Đại Phật Mông Sơn khổng lồ cũng được trang hoàng lại lộng lẫy và xây dựng thêm lầu gác cao lớn để che chắn, bảo vệ.
Đến năm Vũ Đức thứ ba (620), Đường Cao Tổ Lý Uyên đã thờ Phật tại đây và phục hồi tên gọi chùa Khai Hoa. Sự hiện diện của Lý Uyên đã nâng cao danh tiếng của Mông Sơn Đại Phật, thu hút hàng ngàn người dân đến chiêm bái.









