Làn sóng phản đối sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan rộng trên khắp nước Mỹ.
Theo Reuters, Ngày 18/7, khoảng 142 cuộc biểu tình đồng loạt diễn ra tại 42 bang, đánh dấu chiến dịch phản đối quy mô toàn quốc đầu tiên nhằm vào hạ tầng AI. Người biểu tình bày tỏ lo ngại về việc các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng lớn điện và nước, gây áp lực lên môi trường cũng như ảnh hưởng đến đời sống của các cộng đồng địa phương.
Mối lo về tài nguyên và hạ tầng ngày càng gia tăng
Sự bùng nổ của AI tạo sinh trong vài năm gần đây đã kéo theo nhu cầu xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Những cơ sở này vận hành hàng chục nghìn máy chủ hiệu năng cao, hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày để đào tạo và xử lý các mô hình AI.
Đi cùng với sự phát triển đó là nhu cầu tiêu thụ năng lượng và nước ngày càng lớn. Các hệ thống máy chủ phải được làm mát liên tục để duy trì nhiệt độ ổn định, khiến nhiều người dân lo ngại nguồn nước địa phương sẽ chịu áp lực trong bối cảnh nhiều khu vực của Mỹ vốn đã đối mặt với hạn hán hoặc thiếu nước theo mùa.
Bên cạnh đó, lượng điện khổng lồ mà các trung tâm dữ liệu sử dụng cũng làm dấy lên câu hỏi về khả năng đáp ứng của lưới điện. Người dân lo ngại việc ưu tiên cung cấp điện cho các dự án AI có thể làm gia tăng chi phí năng lượng hoặc buộc các địa phương phải tiếp tục đầu tư vào các nhà máy điện mới.
Theo AP, những tranh luận này đã khiến bang New York từng áp dụng lệnh tạm dừng cấp phép đối với một số dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn để đánh giá kỹ hơn các tác động đối với môi trường, nguồn nước và hệ thống điện. Động thái này được xem là dấu hiệu cho thấy nhiều chính quyền địa phương bắt đầu thận trọng hơn trước tốc độ mở rộng của ngành AI.
Người dân muốn được tham gia vào quá trình ra quyết định
Một trong những điểm chung của các cuộc biểu tình là cảm giác các cộng đồng địa phương đang bị đặt trước “việc đã rồi”. Nhiều dự án được công bố hoặc phê duyệt khi người dân cho rằng họ chưa được tham khảo ý kiến một cách đầy đủ.
Theo Business Insider, tại bang New Jersey, hàng trăm cư dân đã phản đối dự án trung tâm dữ liệu trị giá 1,8 tỷ USD. Họ cho rằng ngoài vấn đề môi trường, dự án còn có thể làm gia tăng tiếng ồn từ hệ thống làm mát, tăng mật độ xe tải vận chuyển thiết bị và làm thay đổi đáng kể cảnh quan khu dân cư.
Nhiều nhóm cộng đồng cũng đặt câu hỏi liệu những lợi ích kinh tế mà các dự án mang lại có thực sự tương xứng với các tác động lâu dài đối với người dân sống xung quanh. Trong khi các doanh nghiệp nhấn mạnh đến việc tạo việc làm và thu hút đầu tư, người biểu tình cho rằng phần lớn việc làm có tính chuyên môn cao và không mang lại nhiều lợi ích trực tiếp cho cư dân địa phương.
Một số nhà hoạt động cũng kêu gọi các chính quyền địa phương minh bạch hơn trong việc công bố lượng điện, nước và diện tích đất mà các trung tâm dữ liệu sẽ sử dụng, thay vì chỉ tập trung vào các cam kết đầu tư của doanh nghiệp.
AI phát triển nhanh nhưng cũng tạo ra nhiều tranh cãi
Các tập đoàn công nghệ lớn đang cạnh tranh quyết liệt trong cuộc đua AI, kéo theo nhu cầu mở rộng hạ tầng tính toán chưa từng có. Những công ty như Microsoft, Google, Amazon hay Meta đều liên tục đầu tư xây dựng thêm trung tâm dữ liệu nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển các mô hình AI ngày càng phức tạp.
Theo giới phân tích, nếu không mở rộng hạ tầng, tốc độ phát triển AI có thể bị chậm lại đáng kể. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp coi các trung tâm dữ liệu là nền tảng chiến lược, tương tự như đường cao tốc hay mạng lưới điện trong nền kinh tế số.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng việc mở rộng quá nhanh có thể khiến các địa phương phải gánh chịu áp lực về tài nguyên trước khi có đủ thời gian nâng cấp hạ tầng. Đây là nguyên nhân khiến nhiều cộng đồng yêu cầu các dự án phải trải qua quá trình đánh giá tác động môi trường chặt chẽ hơn.
Business Insider dẫn quan điểm của ngành công nghiệp rằng các doanh nghiệp đang đầu tư vào công nghệ làm mát tiết kiệm nước, sử dụng năng lượng tái tạo và phối hợp với chính quyền địa phương nhằm giảm thiểu tác động của các trung tâm dữ liệu.
Cuộc tranh luận đã vượt ra ngoài lĩnh vực công nghệ
Theo The Guardian, các cuộc biểu tình phản đối trung tâm dữ liệu AI diễn ra cùng thời điểm với nhiều cuộc tuần hành khác về nhập cư và quyền bầu cử. Điều này cho thấy AI không còn chỉ là câu chuyện của giới công nghệ mà đã trở thành một vấn đề xã hội nhận được sự quan tâm rộng rãi.
Nhiều chuyên gia nhận định những tranh cãi hiện nay phản ánh bài toán mà nhiều quốc gia sẽ phải đối mặt trong những năm tới: làm thế nào để vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ, vừa hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường và đời sống người dân.
Cuộc tranh luận cũng cho thấy kỳ vọng của cộng đồng đang thay đổi. Nếu trước đây các dự án công nghệ chủ yếu được đánh giá dựa trên lợi ích kinh tế, thì hiện nay các yếu tố như tính bền vững, minh bạch và sự đồng thuận của người dân cũng trở thành những tiêu chí quan trọng.
Làn sóng biểu tình tại Mỹ vì thế được xem là dấu hiệu cho thấy quá trình phát triển AI đang bước sang một giai đoạn mới, khi các câu hỏi về tài nguyên, môi trường và lợi ích cộng đồng ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Vy Vy (T/h)
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Không thể tin được: Đây là 12 phương thức tra tấn tù nhân khủng khiếp nhất đang tồn tại ngay trong thế kỷ 21 này
XEM THÊM:
Tổng thống Trump: Trung Quốc đã đánh cắp dữ liệu ghi danh cử tri của 220 triệu người dân Hoa Kỳ
Trung Quốc: Thảm họa nhân quyền kéo dài 26 năm và những con số đau lòng
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
