Meta vừa kích hoạt một trong những đợt sa thải gây chấn động nhất ngành công nghệ năm 2026 khi khoảng 8.000 nhân viên trên toàn cầu đồng loạt nhận thông báo mất việc qua email vào rạng sáng 20/5. Đằng sau quyết định này là cuộc “đặt cược tất tay” của CEO Mark Zuckerberg vào trí tuệ nhân tạo (AI) – lĩnh vực được ông xem là “mặt trận cạnh tranh khốc liệt nhất lịch sử công nghệ”.

Theo Bloomberg, Meta đang cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu, đồng thời hủy thêm khoảng 6.000 vị trí tuyển dụng chưa sử dụng nhằm tái cấu trúc bộ máy theo hướng tinh gọn và tập trung tuyệt đối cho AI.

“Email định mệnh” gửi đi lúc 4h sáng

Làn sóng sa thải bắt đầu từ các văn phòng Meta tại châu Á, đặc biệt là Singapore, nơi nhiều nhân viên nhận email thông báo mất việc từ khoảng 4h sáng theo giờ địa phương. Tại Bắc Mỹ, nhân viên được yêu cầu làm việc tại nhà trong ngày 20/5 để chờ thông báo từ bộ phận nhân sự. Theo bản ghi nhớ nội bộ của Giám đốc Nhân sự Janelle Gale, email sa thải được gửi theo từng múi giờ nhằm đồng bộ quy trình toàn cầu.

Cách triển khai này khiến không khí bên trong Meta trở nên căng thẳng suốt nhiều ngày trước đó. Nhiều nhân viên cho biết họ gần như mất ngủ vì liên tục kiểm tra email trong đêm để chờ “phán quyết”.

Đợt cắt giảm lần này không chỉ nhắm vào nhân viên cấp thấp mà còn tác động mạnh tới tầng quản lý trung gian. Meta muốn xây dựng mô hình vận hành “phẳng” hơn, với các nhóm nhỏ có quyền tự chủ cao và tốc độ triển khai nhanh hơn.

Dù sa thải quy mô lớn, Meta vẫn đưa ra gói hỗ trợ được đánh giá là khá cao so với mặt bằng ngành công nghệ. Theo tài liệu nội bộ được Business Insider tiếp cận, nhân viên tại Mỹ bị cắt giảm sẽ nhận tối thiểu 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm 2 tuần lương cho mỗi năm làm việc.

Đáng chú ý, Meta kéo dài thời gian bảo hiểm y tế cho nhân viên và gia đình lên tới 18 tháng, cao hơn đáng kể so với nhiều đợt sa thải trước đây của các “ông lớn” công nghệ. So với các đối thủ, mức hỗ trợ của Meta được xem là tương đối hào phóng. Trước đó, Amazon từng hỗ trợ khoảng 3 tháng lương cho nhân viên mất việc, trong khi Block chi trả khoảng 20 tuần lương kèm phụ cấp thâm niên.

Canh bạc AI trị giá tới 145 tỷ USD

Đằng sau đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn là kế hoạch chuyển đổi sâu rộng nhằm biến Meta thành công ty “AI-native” – nơi AI trở thành trung tâm của mọi hoạt động vận hành và sản phẩm.

Song song với việc sa thải 8.000 người, Meta cũng đang điều chuyển hơn 7.000 nhân sự sang các dự án AI trọng điểm. Các nhóm này sẽ tập trung phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, trung tâm dữ liệu và đặc biệt là các “AI agent” – trợ lý ảo có khả năng tự động thực hiện nhiều công việc vốn do con người đảm nhiệm.

Theo Bloomberg, Meta dự kiến chi từ 125-145 tỷ USD vốn đầu tư trong năm 2026, phần lớn dành cho hạ tầng AI như chip xử lý, máy chủ và trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Con số này cho thấy mục tiêu thực sự của Meta không đơn thuần là tiết kiệm chi phí nhân sự. Các chuyên gia tại Evercore ước tính việc sa thải 8.000 người chỉ giúp tập đoàn tiết kiệm khoảng 3 tỷ USD, một con số quá nhỏ so với khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD mà công ty đang chuẩn bị.

Điều Meta muốn là tái thiết toàn bộ cấu trúc vận hành cho kỷ nguyên AI với ít tầng quản lý hơn, tốc độ ra quyết định nhanh hơn và tập trung nguồn lực cho các bộ phận có khả năng tạo doanh thu từ trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng khốc liệt, Meta đang chịu áp lực lớn từ OpenAI, Google và Microsoft. Đây cũng là lý do Meta chấp nhận hy sinh hàng nghìn việc làm để tăng tốc.

Áp lực nội bộ và nỗi lo AI thay thế con người

Không chỉ đối mặt với làn sóng cắt giảm nhân sự, Meta còn đang vấp phải phản ứng âm ỉ từ chính đội ngũ nhân viên liên quan tới chiến lược AI. Theo các nguồn tin nội bộ, hơn 1.000 nhân viên đã ký kiến nghị phản đối công cụ “Model Capability Initiative” – hệ thống có khả năng ghi lại thao tác làm việc như gõ phím, di chuyển chuột hay nội dung màn hình để phục vụ huấn luyện AI.

Nhiều người lo ngại họ đang vô tình “đào tạo” chính các hệ thống có thể thay thế mình trong tương lai. Dù ban lãnh đạo Meta khẳng định dữ liệu chỉ được dùng để cải thiện khả năng học hỏi của AI chứ không nhằm giám sát cá nhân, niềm tin nội bộ vẫn suy giảm đáng kể.

Các khảo sát ẩn danh trên nền tảng Blind cho thấy điểm đánh giá văn hóa doanh nghiệp của Meta đã giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh cao trước đây. Không ít nhân viên mô tả môi trường làm việc hiện tại giống một “cỗ máy hiệu suất”, nơi tốc độ và thuật toán được đặt cao hơn yếu tố con người.

Giới phân tích cho rằng đợt sa thải ngày 20/5 có thể chưa phải điểm kết thúc. Meta được cho là đang để ngỏ khả năng tiếp tục cắt giảm nhân sự trong các tháng tới nếu quá trình tái cấu trúc chưa đạt mục tiêu.

Cuộc chơi AI đang buộc các tập đoàn công nghệ phải thay đổi với tốc độ chưa từng có. Nhưng cùng lúc đó, nó cũng đặt ra câu hỏi lớn cho thị trường lao động toàn cầu: Khi AI ngày càng thông minh và rẻ hơn, đâu sẽ là vị trí của con người trong bộ máy công nghệ tương lai?

Theo Dân Trí

BÀI CHỌN LỌC: