Khi nhắc đến quan niệm truyền thống “môn đăng hộ đối” mà người xưa coi trọng, nhiều người trẻ ngày nay có thể không mấy để tâm, cho rằng đó là tư tưởng đã lỗi thời. Bài viết này sẽ giải thích “môn đăng hộ đối” là gì. Thực ra, khái niệm này bắt nguồn từ câu chuyện của Tào Phi và Quách Hậu thời Tam Quốc, với nguyên gốc là “môn hộ tương địch”.
“门当” (môn đăng)
Có lẽ ai cũng đã rất quen thuộc với “môn đăng hộ đối”, nhưng khi nói đến “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) và “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) cụ thể là gì thì có lẽ khá nhiều người không rõ!
“门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) và “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) là những bộ phận cấu thành cổng chính trong kiến trúc nhà ở cổ.
“门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) là chỉ một cặp bệ đá dẹt hoặc trống đá đặt hai bên cổng, bao gồm đá ôm trống và đá gối cửa thông thường. Chúng được dùng để trấn trạch, trang trí và làm vững chắc mặt tiền. Do âm thanh của trống vang lớn, uy nghiêm như sấm, người dân cho rằng có thể xua đuổi tà khí, vì vậy trong dân gian thường dùng trống đá thay cho “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng).
Nhà võ quan dùng “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) hình tròn, nhà văn quan dùng “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) hình vuông. Chỉ cần nhìn từ xa, người ta có thể biết chủ nhân của ngôi nhà là võ quan hay văn quan.
Ngày nay trong xã hội hiện đại, loại trang trí trấn trạch này không còn phổ biến, nhưng ở một số ngõ cổ tại Bắc Kinh vẫn có thể bắt gặp dấu tích của chúng.
“户对” (hộ đối)
Còn “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) là các chi tiết chạm khắc gỗ hoặc gạch hình trụ tròn hoặc lục giác, đặt phía trên hoặc hai bên xà ngang cửa. Khi trong nhà có việc vui, chúng có thể dùng để treo đèn lồng. Hình dạng điển hình là trụ tròn ngắn, dài khoảng một thước, song song với mặt đất và vuông góc với xà cửa. Việc “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) có dạng trụ tròn ngắn còn liên quan đến quan niệm coi trọng con trai của người xưa, mang ý nghĩa cầu mong con cháu đông đúc.
Kích thước của “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) tỉ lệ thuận với phẩm cấp quan chức. Thời xưa, nhà quan dưới tam phẩm có hai “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa); nhất phẩm có tám, nhị phẩm có sáu, tam phẩm có bốn; chỉ có hoàng cung của hoàng đế mới có chín, mang ý nghĩa tôn quý như “cửu đỉnh”. Vì vậy trong tầng lớp hoàng thân quý tộc, số lượng sử dụng còn nhiều hơn, và do phải thành đôi nên gọi là “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa).
Trong kiến trúc cổ, những ngôi nhà có “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) trước cổng thì phía trên xà cửa nhất định sẽ có “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa). Kích thước của “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) và số lượng “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) cũng tượng trưng cho thân phận và thế lực của chủ nhân.
Vì thế, người xưa khi quyết định hôn sự cho con cái, thường âm thầm quan sát “门当” (môn đăng – bệ đá/trống đá đặt hai bên cổng) và “户对” (hộ đối – trụ trang trí trên xà cửa) của đối phương. Từ đó dần dần hình thành quan niệm xã hội ngày nay, dùng để đánh giá hoàn cảnh gia đình hai bên nam nữ.
Nguồn gốc của “môn đăng hộ đối”
Theo “Tam Quốc Chí – Hậu phi truyện” ghi chép, sau khi Tào Phi soán Hán xưng đế, ông lập Quách thị làm hoàng hậu.
Lúc đó, Quách Hậu có một người họ hàng tên là Lưu Phi. Người này muốn dựa vào thân phận hoàng thân quốc thích của mình để ép buộc người nước khác kết hôn.
Sau khi biết chuyện, Quách Hậu đã khuyên Lưu Phi rằng: “Người thân nên chọn những gia đình có kinh tế và địa vị tương đương để kết hôn, không thể dựa vào thân phận hoàng thân quốc thích mà ép buộc người khác liên hôn.”
Về sau, thành ngữ “môn đăng hộ đối” được diễn biến từ đây, dùng để chỉ hai gia đình kết thân có điều kiện kinh tế và địa vị xã hội tương xứng.
Theo Vision Times
BÀI CHỌN LỌC:
Thiên cổ kỳ thư được dịch ra 46 ngôn ngữ, có mặt trên 160 quốc gia và vùng lãnh thổ
XEM THÊM:
Huyền sử 18 vị vua Hùng (P4): Hùng Huy Vương khinh nhờn Thần linh, Trời giáng hoạ giặc dữ
Nhân quả giữa vợ chồng – Duyên nợ trăm kiếp chẳng phải chuyện ngẫu nhiên
Trái táo bốn năm không thối: câu chuyện thần kỳ về đạo lý “thuận theo tự nhiên”
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
