Một ngọn núi lửa tưởng chừng đã “chết” ở Iran đang cho thấy dấu hiệu sống lại, khiến giới khoa học phải xem xét lại khái niệm về sự yên ả của Trái đất.
Sâu trong vùng đông nam xa xôi của Iran, được bao quanh bởi những ngọn núi hiểm trở và đồng bằng sa mạc, có một ngọn núi lửa mà hầu hết mọi người có thể chưa từng nghe đến, nhưng có thể sắp phun trào trở lại.
Núi Taftan, một ngọn núi lửa cổ đại khổng lồ cao gần 13.000 feet (khoảng 4.000 mét) vươn lên trời cao, từ lâu đã bị coi là đã chết. Sườn núi bị tẩy trắng bởi lưu huỳnh, các lỗ thông hơi rít lên khe khẽ, và trong hàng trăm nghìn năm, nó dường như đã im lặng mãi mãi. Nhưng giờ đây, cái gọi là “núi lửa chết” này dường như đang chuyển động.
Ngọn núi lửa đã không còn “chết”
Một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters cho thấy khu vực gần đỉnh núi lửa Taftan ở miền nam Iran, sát biên giới Pakistan, đã “phồng” lên khoảng 9cm chỉ trong 10 tháng, từ tháng 7-2023 đến tháng 5-2024.
Theo tiến sĩ Pablo González, nhà núi lửa học thuộc Viện Sản phẩm tự nhiên và Nông sinh học (IPNA-CSIC, Tây Ban Nha), phát hiện này là lời cảnh báo rằng Taftan không còn hoàn toàn “ngủ yên”.
Taftan cao 3.940m, nằm giữa dãy núi hình thành do sự hút chìm của mảng đại dương Ả Rập xuống lục địa Á – Âu. Ngọn núi này chưa từng được ghi nhận phun trào trong lịch sử loài người, song vẫn duy trì hệ thống thủy nhiệt hoạt động mạnh và nhiều lỗ thoát khí sulfur nồng nặc.
Câu chuyện khởi đầu từ năm 2020, khi Mohammadhossein Mohammadnia, nghiên cứu sinh làm việc cùng tiến sĩ González, rà soát ảnh vệ tinh và không phát hiện điều gì khác thường – Taftan vẫn ngủ yên. Nhưng đến năm 2023, người dân địa phương bắt đầu chia sẻ trên mạng xã hội rằng khí nóng và mùi lưu huỳnh bốc ra từ Taftan có thể cảm nhận được dù tận thành phố Khash, cách đó hơn 50km.
Tò mò trước hiện tượng này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng ảnh radar của vệ tinh Sentinel-1 (ESA), vốn có khả năng đo đạc biến dạng bề mặt Trái đất với độ chính xác cao.
Trong nhiều thập kỷ, ngọn núi lửa Taftan sừng sững và bất động. Nhưng vào năm 2023, một điều đáng kinh ngạc đã xảy ra – đỉnh núi bắt đầu nhô lên. Trong khoảng thời gian mười tháng, hình ảnh vệ tinh cho thấy đỉnh núi đã nhô lên khoảng 3,5 inch (khoảng 9 cm), và kể từ đó đến nay vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi.
Các nhà khoa học cho biết vết phồng này, được quan sát từ tháng 7 năm 2023 đến tháng 5 năm 2024, là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Taftan chưa hề tuyệt chủng. Thậm chí nó có thể đang trên đường hồi sinh.
Nguyên nhân chính xác vẫn chưa thể xác định. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, hiện tượng này có thể do sự thay đổi trong hệ thống thủy nhiệt dưới lòng đất khiến khí tích tụ, hoặc do một lượng nhỏ magma di chuyển lên cao, cho phép khí thoát ra và gây nở phồng các khe đá.
Taftan đã không phun trào trong 710.000 năm, và theo hầu hết các định nghĩa, điều đó đồng nghĩa với việc nó đã tuyệt chủng. Nhưng González cho rằng đã đến lúc xem xét lại cách gọi đó.
“Các núi lửa được xem là đã tắt nếu không phun trào trong thời kỳ Holocen, tức hơn 11.700 năm qua. Nhưng với hoạt động gần đây, Taftan có thể chỉ là núi lửa tạm ngủ”, ông nói.
Lời cảnh tỉnh cho việc giám sát
Mặc dù không ai dự đoán được thảm họa sẽ xảy ra trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu cho biết đây là một lời cảnh tỉnh.
Khác với các núi lửa nổi tiếng ở Mỹ hoặc Nhật Bản, Taftan không có bất kỳ thiết bị giám sát mặt đất hay đài quan sát nào. Vị trí xa xôi, địa hình đồi núi và các vấn đề an ninh khiến công tác thực địa trở nên khó khăn. Do đó, công nghệ vệ tinh đã trở thành một nguồn lực vô cùng quý giá.
“Radar vệ tinh cho chúng ta thấy những nơi quá nguy hiểm hoặc ngoài tầm với”, González nói. Bằng cách đối chiếu chéo các bức ảnh chụp lặp lại từ các quỹ đạo khác nhau, các nhà khoa học có thể biết khi nào mặt đất đang di chuyển lên trên, xuống dưới hoặc nghiêng – hầu hết thời gian trước khi họ có thể nhìn thấy bằng mắt thường.”
González giải thích: “Nghiên cứu này không nhằm mục đích gây hoang mang cho người dân… Đây là lời cảnh tỉnh cho các nhà chức trách trong khu vực tại Iran để chỉ định một số nguồn lực để xem xét vấn đề này”.
Tổng hợp
BÀI CHỌN LỌC:
Trung Quốc – Nơi xuất khẩu xác chết số một thế giới
Không thể tin được: Đây là 12 phương thức tra tấn tù nhân khủng khiếp nhất đang tồn tại ngay trong thế kỷ 21 này
XEM THÊM:
Hai địa điểm liên quan đến vụ án Vu Mông Lung đều thuộc về doanh nghiệp của chính quyền Bắc Kinh
Bão số 12 Fengshen tăng cấp trên Biển Đông: Nam Bộ và TPHCM có mưa dông, gió giật mạnh
Phát hiện bằng chứng nền văn minh cổ đại từng xuất hiện tại Nam Cực
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
