Thói quen hằng ngày phía sau những kiệt tác âm nhạc của Mozart

Làm thế nào mà một người có thể viết hơn 600 tác phẩm âm nhạc, gồm 21 vở nhạc kịch, 15 bản Thánh lễ và hơn 50 bản giao hưởng chỉ trong vỏn vẹn 35 năm cuộc đời? Câu trả lời nằm ở sự làm việc bền bỉ, tuân thủ một lịch trình hằng ngày nghiêm ngặt: viết nhạc, chơi nhạc và dạy nhạc.

Đó chính là nếp sống của Wolfgang Amadeus Mozart — không chỉ là một nhà soạn nhạc năng suất đáng kinh ngạc mà còn là tác giả của những kiệt tác vĩ đại nhất trong nền âm nhạc cổ điển.

Dậy sớm 

Mozart thường dậy từ sớm để đặt bút ghi lại những cảm hứng nảy ra trong đêm. Ông từng kể: “Khi tôi là chính mình nhất, hoàn toàn một mình… hay vào những đêm không ngủ được, đó là lúc ý tưởng trong tôi tuôn chảy dồi dào nhất.”

Ông thường thức giấc trước 6 giờ sáng và việc đầu tiên là làm tóc. Mozart rất chăm chút cho ngoại hình của mình. Ông thường xong việc chải chuốt và vệ sinh cá nhân trước 7 giờ sáng — nhưng mọi thứ không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Đôi khi, một luồng cảm hứng thiên tài bất chợt ập đến, buộc ông phải lao ngay vào bàn phím ngay lúc đang chuẩn bị cho ngày mới. Người thợ làm tóc của Mozart kể lại:

“Một buổi sáng nọ, khi tôi đang làm tóc cho Mozart và chuẩn bị buộc xong lọn tóc đuôi ngựa, ông ấy bỗng nhiên nhảy dựng lên. Mặc dù tôi vẫn đang giữ lọn tóc trong tay, ông ấy vẫn lao sang phòng bên cạnh, kéo theo cả tôi đang lảo đảo phía sau, rồi bắt đầu chơi đàn piano. Ngưỡng mộ tiếng đàn và âm sắc tuyệt vời của cây đàn — lần đầu tôi được nghe một cây đàn piano hay như vậy — tôi đã buông lọn tóc ra và chỉ có thể hoàn thành việc chải đầu khi ông ấy đứng dậy.”

Sự sáng tạo không ngừng nghỉ

Sau thói quen buổi sáng và bữa điểm tâm nhẹ với bánh mì và cà phê, Mozart bắt đầu đợt sáng tác đầu tiên. Theo một bức thư gửi cho em gái vào năm 1782, ông thường viết nhạc từ khoảng 7 đến 9 giờ sáng.

Sau khoảng thời gian tập trung cao độ đó, ông dạy nhạc từ 9 giờ đến 1 giờ trưa — thời điểm ông ăn trưa. Buổi chiều thường dành cho các hoạt động xã giao hoặc các buổi hòa nhạc; đôi khi ông dạy thêm vài tiết học khác.

Mozart cũng rất thích chơi bida, thường xuyên thi đấu (và thắng) người bạn của mình là Michael Kelly. Tuy nhiên, việc sáng tác trong ngày vẫn chưa kết thúc.

Vào khoảng 5 hoặc 6 giờ chiều, Mozart lại ngồi vào bàn viết nhạc suốt vài giờ đồng hồ, đôi khi đến tận 9 giờ tối. Sau đợt viết nhạc thứ hai này, trong thời gian đang hẹn hò, Mozart sẽ đi thăm người vợ sắp cưới của mình là Constanze. Ông ở lại đó đến 10 giờ hoặc 11 giờ rưỡi đêm, nhẫn nại nghe những lời lẽ “chẳng mấy dễ chịu” từ bà mẹ vợ. Khi về đến nhà, ông lại dành thêm thời gian cho tác phẩm đang viết dở — đôi khi đến tận 1 giờ sáng — trước khi nghỉ ngơi trong khoảng 5 tiếng ngủ ít ỏi.

Mozart từng mô tả về trạng thái thăng hoa khi không bị xao nhãng:

“Khi đó linh hồn tôi tràn đầy cảm hứng, miễn là không có gì làm tôi phân tâm. Tác phẩm cứ thế lớn dần; tôi không ngừng mở rộng và hình dung nó rõ ràng hơn cho đến khi toàn bộ bản nhạc đã hoàn tất trong đầu, dù nó có dài đến đâu… Nó không đến với tôi theo từng phần nhỏ lẻ, mà trí tưởng tượng cho phép tôi nghe thấy toàn bộ tác phẩm cùng một lúc.”

Một niềm đam mê cháy bỏng

Mozart duy trì lịch trình dày đặc này bất chấp sức khỏe yếu kém. Hầu hết các nguồn tin mô tả ông là một người nhỏ nhắn (chỉ cao khoảng 1m52), xanh xao, ngoại hình không mấy ấn tượng dù ông rất thích diện những bộ đồ đắt tiền. Ông từng mắc nhiều bệnh trong đời, từ đậu mùa (để lại sẹo trên mặt), viêm amidan đến nhiễm khuẩn liên cầu. Dù thể chất yếu, nhưng tinh thần của ông vẫn luôn mạnh mẽ, giúp ông để lại một kho tàng âm nhạc cho đời sau. Tuy nhiên, dù làm việc rất năng suất, gia đình Mozart luôn gặp khó khăn về tài chính, dù họ vẫn cố gắng thuê người giúp việc và có xe ngựa riêng.

Nhịp sống hối hả cộng với sức khỏe mỏng manh cuối cùng đã khiến ông kiệt sức. Mozart lâm bệnh và qua đời vào tháng 12 năm 1791, khi mới 35 tuổi. Có giả thuyết cho rằng ông mất vì bệnh ban xuất huyết Henoch-Schönlein, một biến chứng từ việc nhiễm liên cầu khuẩn. Nếu vị thiên tài ấy sống lâu hơn và tiếp tục làm việc với nhiệt huyết như vậy, không biết ông sẽ còn tạo ra bao nhiêu kiệt tác nữa? Chúng ta sẽ không bao giờ biết được. Nhưng dù chỉ sống 35 năm, Mozart đã kịp để lại một di sản bất hủ, đưa ông trở thành một trong những nhạc sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại.