Cho tới nay, chiếc cốc Lycurgus 1600 tuổi vẫn là một chiếc cốc bí ẩn, nó có thể thay đổi màu sắc và người ta vẫn chưa biết cụ thể người La Mã cổ đại đã tạo ra nó bằng cách nào.
Theo Ancient Origins, chiếc cốc Lycurgus niên đại 1.600 năm tuổi khắc họa hình tượng vua Lycurgus xứ Thrace, La Mã cổ đại. Bảo tàng Anh sở hữu chiếc cốc từ những năm 1950, nhưng họ vẫn chưa thể khám phá lý do chiếc cốc chuyển màu xanh đỏ tùy ánh sáng chiếu vào.
Rõ ràng là người La Mã cổ đại đã khám phá ra được một đặc tính thú vị của thủy tinh, nó luôn được xem là mục tiêu cao nhất trong việc chế tạo một số đồ vật bằng thủy tinh, nhưng ngay cả với công nghệ hiện đại, kỹ thuật này vẫn rất khó để có thể thực hiện thành công.
Vào những năm 90 của thế kỷ trước, các nhà khoa học tại Bảo tàng Anh ở London đã tiến hành nhiều cuộc nghiên cứu về chiếc cốc Lycurgus. Khi được kiểm tra dưới kính hiển vi, họ phát hiện ra rằng những hiệu ứng thay đổi màu sắc này đến từ sự hợp nhất rất phức tạp của các hạt nano kim loại (các hạt vật liệu bạc và vàng có kích thước nhỏ hơn 1.000 lần so với một hạt muối).
Khi David Benjamin Harden, một trong những người đầu tiên có quyền truy cập vào bản phân tích và kiểm tra nó, ông đã ngạc nhiên đến mức mô tả chiếc cốc là “mảnh thủy tinh kỳ diệu nhất mà chúng ta biết từ thời kỳ đó”.
Chiếc cốc có thành phần hóa học tương tự như các đồ tạo tác bằng thủy tinh khác từ thời kỳ La Mã: silica, soda và vôi; mangan 0,5 và các nguyên tố khác; và tất nhiên, chiếc cốc này cũng có thành phần là cả bạc và vàng dưới dạng hạt nano – thành phần chính khiến cho màu sắc có thể thay đổi. Ngoài việc đổi màu dưới góc độ ánh sáng thì sắc tố của cốc cũng được thay đổi theo chất lỏng được đổ vào đó.
Vào thời điểm đó, phát hiện này đã gây ra sự kinh ngạc, nhưng theo đó cũng là sự hoài nghi rằng 1.600 năm trước, những người thợ thủ công không có chút kiến thức nào về công nghệ nano làm sao có thể phát triển một sản phẩm tiên tiến như vậy?
Mà dù có kiến thức đi chăng nữa thì công nghệ thời đó vẫn còn quá lạc hậu và không thể hỗ trợ cho quá trình sản xuất. Để tạo ra những hạt kim loại có kích thước nhỏ bé đó sẽ đòi hỏi những loại máy móc vô cùng đặc biệt.
Các nhà khoa học nói rằng, nghệ nhân La Mã tạo ra hiệu ứng lưỡng sắc trong cốc Lycurgus là ngẫu nhiên ngoài ý muốn. Tuy nhiên, một số người khác nhận định chiếc cốc rất tinh xảo, thật vô lý để khẳng định đây chỉ là sự tình cờ.
Trên thực tế, tỷ lệ thành phần kim loại được pha trộn rất chính xác cho thấy người La Mã đã đạt đến “tay nghề điêu luyện” trong việc sử dụng các hạt nano và việc họ đang làm là “một kì tích”, Ian Freestone, nhà khảo cổ học thuộc Đại học London, Anh, nhận xét.
Một sự thật chắc chắn rằng chiếc cốc này đã có niên đại cách chúng ta 16 thế kỷ, và hơn thế nữa, nó thực sự thuộc về những người La Mã cổ đại.
Thật ngạc nhiên khi nghĩ rằng người La Mã cách đây hơn một thiên niên kỷ rưỡi có thể hiểu và sử dụng các hạt nano trong thời điểm đó – thứ công nghệ mà con người hiện đại mới chỉ phát hiện và sử dụng nó trong vài chục năm.
Chỉ 20 năm trở lại đây, giới khoa học mới bắt đầu hiểu về hiện tượng xuất hiện ở chiếc cốc Lycurgus. Tuy nhiên, họ vẫn chưa thành công trong ứng dụng kỹ thuật tạo tác này.
Để áp dụng trong lĩnh vực quang học hiện đại, một nhóm nghiên cứu liên ngành tạo ra mảng hạt nano kim loại có kích thước nano, nhằm tạo ra hình ảnh ba chiều đa màu sắc giống hiệu ứng của cốc Lycurgus.
Bước đột phá này có thể giảm kích thước cho nhiều thiết bị quang học vốn dĩ khá cồng kềnh, Yunuen Montelongo, khoa Kỹ thuật, đại học Cambridge, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.
Sử dụng duy nhất một lớp bạc mỏng, Montelongo va đồng nghiệp tạo ra những bản mẫu hình ảnh ba chiều đầy màu sắc, có chứa 16 triệu hạt nano trên mỗi mm2. Mỗi hạt nano nhỏ hơn bề rộng sợi tóc người khoảng 1.000 lần, tán xạ ánh sáng thành các màu sắc khác nhau tùy theo kích thước và hình dạng cụ thể của nó. Ánh sáng tán xạ từ mỗi hạt nano sẽ tương tác và kết hợp với nhau để tạo ra hình ảnh.
“Công nghệ trên sẽ dẫn đến một loạt ứng dụng mới trong lĩnh vực lượng tử ánh sáng. Nó sẽ được tích hợp vào thế hệ tiếp theo của thiết bị điện tử siêu mỏng,” Montelongo, cho biết.
Thật thú vị khi nói rằng, các nhà khoa học hiện đại đang quay về với những tác phẩm chúng ta gọi là “cổ xưa” để phát triển công nghệ mới.
Tổng hợp
BÀI CHỌN LỌC
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Xem thêm:
Bản đồ 3D đã được tạo ra từ 13.000 năm trước, khi biết mục đích thiết kế còn sốc hơn
Phiến đá Palermo: Bằng chứng về các phi hành gia cổ đại ở Ai Cập?
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
