Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (ED) mới đây đã công bố loạt dữ liệu về các khoản quà tặng và hợp đồng từ nước ngoài dành cho các trường đại học Mỹ, qua đó làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ chuyển giao công nghệ và rò rỉ tài sản trí tuệ.
Theo dữ liệu được công bố, các trường đại học Mỹ đã nhận 527 khoản quyên góp và hợp đồng từ các thực thể Trung Quốc đang nằm trong danh sách trừng phạt hoặc bị chính phủ Mỹ coi là đối tượng đáng quan ngại. Tổng giá trị các khoản tài trợ này vượt 300 triệu USD, làm dấy lên các cuộc tranh luận về mức độ ảnh hưởng của các tổ chức nước ngoài đối với hoạt động nghiên cứu khoa học tại Mỹ.
Dữ liệu mới lần đầu hé lộ bức tranh toàn cảnh
Bộ Giáo dục Mỹ cho biết các số liệu được công bố nằm trong chương trình minh bạch theo Điều 117 của Đạo luật Giáo dục Đại học (Section 117), yêu cầu các trường đại học báo cáo các khoản tài trợ và hợp đồng có nguồn gốc từ nước ngoài vượt ngưỡng quy định.
Bên cạnh việc công bố dữ liệu, cơ quan này còn phát hành danh sách mang tên “Entities of Concern” (Các thực thể đáng quan ngại), tổng hợp những khoản tài trợ đến từ các tổ chức nằm trong danh sách trừng phạt hoặc chịu các biện pháp kiểm soát của chính phủ Mỹ.
Theo CBS News, hồ sơ thống kê ghi nhận 697 khoản tài trợ đến từ các thực thể thuộc nhiều quốc gia và tổ chức nằm trong diện theo dõi của Mỹ. Trong số đó, 527 khoản có nguồn gốc từ các tổ chức và doanh nghiệp Trung Quốc, chiếm tỷ lệ lớn nhất.
Các thực thể này xuất hiện trong nhiều danh sách của chính phủ Mỹ, bao gồm danh sách kiểm soát xuất khẩu của Bộ Thương mại, danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính, danh sách các doanh nghiệp quân sự Trung Quốc của Bộ Quốc phòng và các danh sách theo dõi liên quan đến an ninh quốc gia.
Huawei và Viện Công nghệ Bắc Kinh nằm trong số những nhà tài trợ lớn
Theo Newsweek, Huawei cùng công ty con tại Mỹ là FutureWei đã thực hiện 156 khoản tài trợ với tổng giá trị khoảng 42 triệu USD cho nhiều trường đại học Mỹ.
Huawei từ lâu đã nằm trong danh sách hạn chế thương mại của Washington do các lo ngại về an ninh quốc gia. Chính phủ Mỹ nhiều lần cho rằng các thiết bị và hoạt động nghiên cứu của tập đoàn này có thể tạo ra những rủi ro đối với hạ tầng trọng yếu và công nghệ nhạy cảm.
Một trong những tổ chức tài trợ lớn khác là Viện Công nghệ Bắc Kinh (Beijing Institute of Technology). Theo dữ liệu được công bố, trường đại học này đã tài trợ hơn 49 triệu USD cho các cơ sở giáo dục của Mỹ.
Viện Công nghệ Bắc Kinh được xem là một trong “Bảy trường đại học quốc phòng” của Trung Quốc, có truyền thống nghiên cứu phục vụ lĩnh vực quốc phòng và công nghiệp quân sự. Chính vì vậy, các khoản hợp tác nghiên cứu giữa tổ chức này với các trường đại học Mỹ tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới hoạch định chính sách.
Lo ngại về chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ
Việc công bố dữ liệu mới một lần nữa làm nổi bật những tranh cãi kéo dài nhiều năm xung quanh hoạt động hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học Mỹ và các tổ chức nước ngoài.
Theo CBS News, nhiều thực thể xuất hiện trong cơ sở dữ liệu thuộc các tổ chức mà chính phủ Mỹ đánh giá có nguy cơ liên quan đến hoạt động thu thập công nghệ, nghiên cứu nhạy cảm hoặc hỗ trợ năng lực quân sự của các quốc gia đối thủ.
Trong nhiều năm qua, các cơ quan tình báo và an ninh Mỹ liên tục cảnh báo về nguy cơ thất thoát công nghệ thông qua các chương trình hợp tác học thuật, tài trợ nghiên cứu và trao đổi học giả. Những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn, điện toán lượng tử, hàng không vũ trụ và công nghệ quốc phòng luôn được xếp vào nhóm có nguy cơ cao.
Newsweek nhận định việc hơn 300 triệu USD được chuyển từ các thực thể Trung Quốc bị trừng phạt vào các trường đại học Mỹ đã làm gia tăng những lo ngại rằng các kết quả nghiên cứu tiên tiến và tài sản trí tuệ của Mỹ có thể bị tiếp cận thông qua các mối quan hệ hợp tác học thuật.
Minh bạch hơn nhưng tranh luận vẫn tiếp diễn
Theo Bộ Giáo dục Mỹ, việc công khai cơ sở dữ liệu nhằm tăng cường tính minh bạch đối với các khoản tài trợ từ nước ngoài và giúp các trường đại học, nhà hoạch định chính sách cũng như công chúng có thêm thông tin để đánh giá những rủi ro tiềm ẩn.
Trong khi đó, nhiều trường đại học cho rằng hợp tác quốc tế là một phần quan trọng của hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, các mối quan hệ hợp tác xuyên biên giới cũng đang phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ chính phủ.
Việc Bộ Giáo dục Mỹ công bố dữ liệu lần này được xem là một bước đi mới trong nỗ lực tăng cường minh bạch đối với nguồn tài trợ nước ngoài, đồng thời phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của Washington đối với vấn đề bảo vệ công nghệ, sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia trong lĩnh vực giáo dục đại học.
Vy Vy (T/h)
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Không thể tin được: Đây là 12 phương thức tra tấn tù nhân khủng khiếp nhất đang tồn tại ngay trong thế kỷ 21 này
XEM THÊM:
Chấn động dư luận: Nhà hoạt động Tây Tạng tự thiêu phản đối Trung Quốc ngoài trụ sở LHQ
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
