Dữ liệu do Visual Capitalist tổng hợp cho biết Trung Quốc là chủ nợ của nhiều quốc gia thu nhập thấp và trung bình, trong đó đứng đầu danh sách là quốc gia Nam Á Pakistan.
Theo thống kê của Visual Capitalist dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất của nhiều quốc gia thu nhập thấp và trung bình, với tổng khoản nợ lên tới 180 tỷ USD trong năm 2022.
Phần lớn khoản nợ này được phân bổ cho các dự án cơ sở hạ tầng và các ngành công nghiệp khai thác ở các nước châu Phi, khi khu vực này chiếm 44% tổng nợ mà 20 nền kinh tế vay Trung Quốc nhiều nhất.
Cụ thể, đứng đầu danh sách 20 quốc gia vay Trung Quốc nhiều nhất là Pakistan với khoản nợ lên tới 26,6 tỷ USD vào năm 2022.
Bắt đầu từ năm 2001 và bao gồm cả Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) bắt đầu vào năm 2013, Trung Quốc đã đầu tư vào gần 21,000 dự án trên 165 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Tổng số nợ tồn đọng của Trung Quốc là khoảng 1.1 ngàn tỷ USD và hơn một nửa số khoản vay này hiện đã đến hạn thanh toán — tỷ lệ này sẽ đạt 75% vào năm 2030.
Ban đầu, những dự án này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP ở các quốc gia đi vay, với sản lượng kinh tế tăng lên cho phép họ trả được các khoản vay. Tuy nhiên, nhiều dự án chưa hoàn thành hoặc không đạt được lợi nhuận như dự kiến. Điển hình là Hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan(CPEC), từ lâu được xem là viên ngọc quý của BRI, hay còn gọi là “Một Vành đai, Một Con đường” (Nhất Đới, Nhất Lộ).
Sau một thập niên và 25 tỷ USD được chi ra, CPEC vẫn chưa thực hiện được lời hứa phát triển cơ sở hạ tầng năng lượng của Pakistan cũng như đại tu và kết nối cảng Gwadar với Kashgar ở khu vực Tân Cương của Trung Quốc. Trên thực tế, CPEC sẽ giúp Trung Quốc trở thành chủ sở hữu và nhà điều hành cảng, đồng thời cung cấp cho Trung Quốc các tuyến thương mại rẻ hơn và giúp nước này tiếp cận Biển Ả Rập.
Bất kỳ lợi ích thực sự nào đối với Pakistan đều bị lu mờ vì các vấn đề về tài chính và an ninh, cũng như phản ứng dữ dội từ người dân Pakistan, những người ngày càng xem Trung Quốc là bên hưởng lợi từ một dự án khiến Pakistan chìm sâu hơn trong nợ nần trong khi mang lại rất ít lợi ích cho người dân địa phương.
Các nhà kinh tế khẳng định tác động lan tỏa của việc chi tiêu xây dựng cơ sở hạ tầng CPEC là không đáng kể, trong khi tác động lên khoản nợ của Pakistan là rất lớn.
Quốc gia đứng ở vị trí thứ 2 là Angola khi quốc gia Nam Phi này nợ Trung Quốc tổng cộng 20,98 tỷ USD.
Cả hai nước Angola và Pakistan đã vay hàng chục tỷ USD từ Trung Quốc cho nhiều dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng và đang phải đang phải vật lộn với gánh nặng nợ nần. Vào tháng 2/2024, Trung Quốc đã gia hạn khoản vay trị giá 2 tỷ USD cho Pakistan.
Ngay sau đó, vào tháng 3/2024, Angola đã đàm phán giảm khoản thanh toán nợ hàng tháng cho chủ nợ lớn nhất của nước này ở Trung Quốc là Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB).
Đáng chú ý, trong số 20 nước nợ Trung Quốc nhiều nhất, một nửa thuộc châu Phi, bao gồm Angola, Ethiopia, Kenya, Zambia, Ai Cập, Nigeria, Bờ Biển Ngà, Cameroon, Công hòa Congo, và Nam Phi.
Ngoài ra, hai nền kinh tế thuộc G20 cũng đang nợ Trung Quốc đáng kể, đó là Brazil và Argentina với khoản nợ lần lượt là 3,4 tỷ USD và 2,9 tỷ USD.
Theo đó, toàn bộ 80% khoản vay của Trung Quốc dành cho các nước đang phát triển BRI đều tập trung vào những nước đang gặp khó khăn về tài chính. Đây là lý do tại sao phương Tây cáo buộc Trung Quốc là nước cho vay vô trách nhiệm. Vấn đề này càng trở nên nghiêm trọng hơn do Trung Quốc cho vay với lãi suất cao và khiến các đồng tiền địa phương giảm giá.
Hiện Trung Quốc vẫn là nguồn tài chính phát triển hàng đầu thế giới, chi tiêu nhiều hơn bất kỳ quốc gia Nhóm Bảy (G7) nào, cũng như các nhà cho vay đa phương. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là các quốc gia thành viên G7 đã bắt đầu chi tiêu nhiều hơn Trung Quốc vào năm 2021 khi họ nỗ lực tạo ra một giải pháp thay thế cho các sáng kiến do Bắc Kinh dẫn đầu.
Hoàng Dung (t/h)
Theo Cafef, Epoch Times
Xem Thêm:
Tổ chức quốc tế vạch trần cuộc đàn áp xuyên biên giới của Bắc Kinh với du học sinh
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
