Cuộc tuyệt thực kéo dài 26 ngày của nhà hoạt động xã hội Sonam Wangchuk đã khép lại, nhưng phong trào biểu tình “Cockroach” tại Ấn Độ vẫn chưa có dấu hiệu lắng xuống.
Những người biểu tình khẳng định việc Wangchuk chấm dứt tuyệt thực không làm thay đổi mục tiêu của họ: buộc chính phủ phải chịu trách nhiệm về các bê bối thi cử, cải tổ hệ thống tuyển sinh và tuyển dụng công, đồng thời khôi phục niềm tin của hàng triệu thanh niên vào tính công bằng của các kỳ thi quốc gia.
Bê bối hàng loạt vụ rò rỉ đề thi trong các kỳ tuyển sinh
Mọi chuyện bắt đầu từ hàng loạt vụ rò rỉ đề thi trong các kỳ tuyển sinh và tuyển dụng quốc gia, đặc biệt là kỳ thi tuyển sinh y khoa NEET – một trong những kỳ thi cạnh tranh nhất thế giới với hàng triệu thí sinh tham dự mỗi năm.
Việc đề thi bị tuồn ra ngoài trước giờ làm bài đã khiến nhiều kỳ thi phải hủy bỏ hoặc tổ chức lại, kéo theo các cuộc điều tra trên nhiều bang. Đối với nhiều học sinh và gia đình, đó không chỉ là một sự cố hành chính mà còn là sự sụp đổ của những nỗ lực kéo dài nhiều năm. Không ít thí sinh đã bỏ ra toàn bộ thời gian, tiền bạc để ôn luyện, nhưng kết quả lại bị phủ nhận bởi những hành vi gian lận nằm ngoài khả năng kiểm soát của họ.
Sự phẫn nộ nhanh chóng lan rộng trên mạng xã hội trước khi chuyển thành các cuộc biểu tình tại nhiều thành phố lớn. Ban đầu, người biểu tình yêu cầu điều tra toàn diện các vụ rò rỉ đề thi, xác định trách nhiệm của các cá nhân liên quan và đảm bảo quyền lợi cho những thí sinh bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, khi các cuộc biểu tình kéo dài, những yêu cầu này dần mở rộng. Nhiều người trẻ cho rằng các bê bối thi cử chỉ là biểu hiện của một vấn đề sâu xa hơn: hệ thống tuyển sinh và tuyển dụng thiếu minh bạch, nạn tham nhũng trong thi cử, tình trạng thất nghiệp gia tăng và cảm giác rằng những người học tập nghiêm túc ngày càng khó cạnh tranh công bằng.
Theo Reuters, chính sự cộng hưởng giữa nhiều bất mãn đã khiến phong trào phát triển nhanh chóng, thu hút không chỉ sinh viên mà còn giáo viên, phụ huynh và những người trẻ đang tìm kiếm việc làm.
Từ một lời chế giễu trở thành biểu tượng phản kháng
Điểm đặc biệt của phong trào nằm ở chính cái tên “Cockroach Janta Party” (CJP). Theo các hãng tin quốc tế, tên gọi này xuất phát từ một phát ngôn gây tranh cãi khi những người trẻ thất nghiệp bị ví như “gián” – loài côn trùng bị xã hội xem thường và tìm cách tiêu diệt. Thay vì phản ứng bằng sự tức giận đơn thuần, các nhà tổ chức đã chủ động sử dụng chính hình ảnh đó để đặt tên cho phong trào.
Thông điệp mà họ muốn truyền tải là nếu những người trẻ bị coi thường như “gián”, họ sẽ biến sự chế giễu ấy thành biểu tượng đoàn kết. Cái tên gây tò mò nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, giúp phong trào thu hút sự chú ý không chỉ trong nước mà còn từ truyền thông quốc tế.
Trong nhiều tuần liên tiếp, hàng chục nghìn người tập trung tại khu biểu tình Jantar Mantar ở thủ đô New Delhi, trong khi các cuộc tuần hành đồng thời diễn ra tại Mumbai, Bengaluru, Kolkata, Pune, Ranchi và nhiều thành phố khác.
Không khí biểu tình ngày càng căng thẳng khi người biểu tình tìm cách tiến về khu vực Quốc hội. Cảnh sát đã sử dụng hơi cay, vòi rồng và dùi cui để giải tán đám đông, đồng thời phong tỏa nhiều tuyến đường, đóng một số ga tàu điện ngầm và hạn chế Internet di động tại khu vực trung tâm nhằm ngăn chặn việc tập hợp lực lượng.
Các tổ chức nhân quyền quốc tế sau đó bày tỏ lo ngại về việc sử dụng vũ lực đối với người biểu tình ôn hòa. Trong khi đó, những hình ảnh đối đầu giữa lực lượng an ninh và thanh niên tiếp tục được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, góp phần khiến phong trào thu hút thêm sự đồng cảm từ công chúng.
Sonam Wangchuk và sự lan tỏa của phong trào
Trong bối cảnh phong trào lan rộng, nhà hoạt động xã hội Sonam Wangchuk tuyên bố tuyệt thực từ cuối tháng 6 nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với những người biểu tình.
Ông Wangchuk vốn được biết đến là một nhà cải cách giáo dục và môi trường tại vùng Ladakh. Việc ông lựa chọn tuyệt thực đã khiến phong trào nhận được sự quan tâm lớn hơn từ dư luận trong và ngoài nước. Sau gần bốn tuần không ăn, sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng và từng phải nhập viện theo yêu cầu của tòa án.
Ngày 23/7, ông Wangchuk thông báo kết thúc cuộc tuyệt thực sau các cuộc trao đổi với đại diện chính phủ và lời kêu gọi từ nhiều nghị sĩ. Ông cho biết không muốn để tình hình tiếp tục leo thang thành bạo lực trên phạm vi cả nước.
Tuy nhiên, ngay sau tuyên bố này, các lãnh đạo phong trào Cockroach khẳng định cuộc biểu tình sẽ không dừng lại. Theo họ, Wangchuk chỉ là người đồng hành cùng phong trào chứ không phải người lãnh đạo. Vì vậy, việc ông kết thúc tuyệt thực không đồng nghĩa với việc các yêu cầu cốt lõi của người biểu tình đã được đáp ứng.
Chính phủ bắt đầu nhượng bộ nhưng chưa thể xoa dịu dư luận
Dưới sức ép ngày càng lớn, chính phủ Ấn Độ đã có những động thái được xem là nhượng bộ đầu tiên.
Thủ tướng Narendra Modi lần đầu tiên công khai đề cập đến cuộc khủng hoảng, cam kết thành lập các tòa án xét xử nhanh đối với các vụ gian lận thi cử, thúc đẩy dự luật mới nhằm tăng hình phạt đối với hành vi rò rỉ đề thi và mở đối thoại với đại diện phong trào.
Theo Reuters, các cuộc thương lượng giữa đại diện chính phủ và lãnh đạo Cockroach đã được tiến hành, trong đó chính phủ được cho là đồng ý xem xét nhiều kiến nghị và cam kết không truy cứu những người tham gia biểu tình ôn hòa.
Dù vậy, các lãnh đạo phong trào cho rằng những cam kết trên mới chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề. Điều họ yêu cầu không chỉ là sửa đổi quy trình tổ chức thi cử mà còn là xác định trách nhiệm chính trị đối với các bê bối đã xảy ra, bao gồm yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức.
Theo Times of India, sau khi Wangchuk kết thúc tuyệt thực, người sáng lập Cockroach Janta Party Abhijeet Dipke tiếp tục tuyên bố các cuộc biểu tình sẽ được duy trì trên toàn quốc cho đến khi những yêu cầu chính được đáp ứng.
Một phong trào vượt ra ngoài câu chuyện thi cử
Điểm đáng chú ý là hầu hết các hãng truyền thông quốc tế đều cho rằng phong trào “Cockroach” đã vượt khỏi khuôn khổ của một cuộc phản đối liên quan đến giáo dục.
Reuters nhận định phong trào phản ánh tâm lý bất mãn ngày càng lớn của giới trẻ Ấn Độ trước tình trạng thất nghiệp kéo dài và cảm giác thiếu công bằng trong tiếp cận cơ hội nghề nghiệp. AP News cũng cho rằng cuộc khủng hoảng đã trở thành phép thử đối với năng lực quản trị của chính phủ trong việc khôi phục niềm tin của hàng triệu thanh niên vào các thể chế công.
Chính vì vậy, việc Sonam Wangchuk chấm dứt tuyệt thực chỉ khép lại một dấu mốc mang tính biểu tượng, trong khi nguyên nhân cốt lõi của phong trào vẫn còn tồn tại. Chừng nào những yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình và cải cách hệ thống chưa được đáp ứng, phong trào “Cockroach” nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục tạo sức ép lên chính phủ Ấn Độ trong thời gian tới.
Tường Vy (T/h)
BÀI CHỌN LỌC:
Không thể tin được: Đây là 12 phương thức tra tấn tù nhân khủng khiếp nhất đang tồn tại ngay trong thế kỷ 21 này
XEM THÊM:
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
