Tân Thế Kỷ – Một con đập khổng lồ có từ thời Liên Xô trên sông Dnipro ngăn cách các lực lượng Nga và Ukraine ở miền nam Ukraine đã bị vỡ hôm thứ Ba, gây lũ lụt khắp vùng chiến sự. Chuyện gì đã xảy ra với nó?
Ukraine cho biết Nga đã phá hủy đập Kakhovka, trong khi Nga cho rằng Ukraine đã phá hoại nó để cắt nguồn cung cấp nước cho Crimea và đánh lạc hướng sự chú ý khỏi một cuộc phản công “chùn bước”.
Đập Kakhovka là gì, chuyện gì đã xảy ra – và những gì chúng ta bị che dấu?
Đập Kakhovka
Con đập, một phần của nhà máy thủy điện Kakhovka, cao 30 mét (98 feet) và dài 3,2 km (2 dặm). Việc xây dựng được bắt đầu dưới thời lãnh đạo Liên Xô Josef Stalin và hoàn thành dưới thời Nikita Khrushchev.
Con đập bắc cầu qua sông Dnipro, tạo thành tiền tuyến giữa các lực lượng Nga và Ukraine ở miền nam Ukraine.
Việc tạo ra hồ chứa Kakhovka rộng 2.155 km vuông (832 dặm vuông) vào thời Xô Viết đã buộc khoảng 37.000 người phải rời bỏ nhà cửa của họ.
Hồ chứa nước có thể tích 18 kilômét khối (4,3 dặm khối) – một thể tích tương đương với Hồ Muối Lớn ở bang Utah của Hoa Kỳ.
Hồ chứa cũng cung cấp nước cho bán đảo Crimea, nơi Nga sáp nhập vào năm 2014 và cho nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia, cũng nằm dưới sự kiểm soát của Nga.
Vậy chuyện gì đã xảy ra ?
Ukraine đã đưa ra phản ứng trước tiên, họ nói rằng phía Nga phải chịu trách nhiệm.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cáo buộc các lực lượng Nga đã cho nổ tung Nhà máy thủy điện Kakhovka từ bên trong, và nói rằng Nga phải chịu trách nhiệm về một “cuộc tấn công khủng bố”.
“Vào lúc 02:50, những kẻ khủng bố Nga đã thực hiện một vụ nổ bên trong các công trình của Nhà máy điện thủy điện Kakhovskaya. Khoảng 80 khu định cư nằm trong vùng lũ lụt”, ông Zelenskiy cho biết sau cuộc họp khẩn cấp của các quan chức cấp cao.
Người phát ngôn quân đội Ukraine cho biết mục đích của Nga là ngăn chặn quân đội Ukraine vượt sông Dnipro để tấn công các lực lượng chiếm đóng của Nga.
Nga nói Ukraine phá hoại con đập
Nga cho biết Ukraine đã phá hoại con đập để cắt nguồn cung cấp nước cho Crimea và đánh lạc hướng sự chú ý khỏi cuộc phản công đang gặp khó khăn của đất nước này.
Người phát ngôn Điện Kremlin Peskov nói với các phóng viên: “Chúng tôi có thể khẳng định rõ ràng rằng chúng tôi đang nói về hành vi phá hoại có chủ ý của phía Ukraine”.
Trước đó, một số quan chức do Nga cho biết không có cuộc tấn công nào xảy ra. Vladimir Rogov, một quan chức được bổ nhiệm của Nga tại Zaporizhzhia, cho biết con đập bị sập do hư hại trước đó và áp lực của nước. Hãng thông tấn nhà nước TASS của Nga cũng đưa tin tương tự.
Ảnh hưởng đến con người như thế nào?
Với mực nước dâng cao hơn, nhiều nghìn người có khả năng bị ảnh hưởng. Các cuộc sơ tán dân thường bắt đầu ở cả hai bên chiến tuyến.
Giới chức Nga cho biết khoảng 22.000 người sống tại 14 khu định cư ở vùng Kherson, miền nam Ukraine có nguy cơ bị ngập lụt. Họ bảo mọi người sẵn sàng sơ tán.
Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal cho biết có tới 80 khu định cư có nguy cơ bị lũ lụt.
Việc phá hủy con đập có nguy cơ làm giảm mực nước của Kênh đào Bắc Crimean thời Liên Xô, nơi cung cấp cho Crimea 85% nhu cầu nước.
Hầu hết lượng nước đó được sử dụng cho nông nghiệp, một số cho các ngành công nghiệp của bán đảo Biển Đen và khoảng 1/5 cho nước uống và các nhu cầu công cộng khác.
Ảnh hưởng đến nhà máy điện hạt nhân
Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, lớn nhất châu Âu, lấy nước làm mát từ hồ chứa. Nó nằm ở phía nam, và đang trong sự kiểm soát của Nga.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế Rafael Grossi cho biết: “Đánh giá hiện tại của chúng tôi là không có rủi ro tức thời nào đối với sự an toàn của nhà máy”.
Ông cho biết điều cần thiết là một hồ làm mát phải được giữ nguyên vẹn lượng nước vì nó cung cấp đủ nước để làm mát các lò phản ứng đã ngừng hoạt động.
Vũ Nam biên dịch theo Guy Faulconbridge/Rawstory.
