Ngày 16/3/2026, phái đoàn điều tra thuộc Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc công bố báo cáo cho biết chính quyền Iran đã sử dụng vũ lực để trấn áp các cuộc biểu tình diễn ra trên toàn quốc, đồng thời tiến hành bắt giữ hàng loạt và hạn chế truy cập internet trên diện rộng nhằm kiểm soát thông tin.
Trong một báo cáo gửi Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Mai Sato, báo cáo viên đặc biệt về tình hình nhân quyền ở Iran, kết luận rằng những hạn chế đối với tự do ngôn luận, hội họp và lập hội khiến nhiều người Iran thực tế không thể biểu tình một cách hợp pháp.
Báo cáo cũng kêu gọi Tehran sửa đổi luật về biểu tình và các tội phạm an ninh quốc gia, thả những người bị giam giữ vì thực hiện các quyền cơ bản và điều tra các cáo buộc vi phạm liên quan đến các cuộc biểu tình.
Theo báo cáo, lực lượng an ninh Iran đã sử dụng vũ lực quá mức, bao gồm việc nổ súng vào người biểu tình, dẫn đến cái chết của nhiều người. Các nhà điều tra ghi nhận những hành vi vi phạm nhân quyền như giết người không cần thiết, bắt giữ tùy tiện và đối xử tàn bạo với những người bị giam giữ.
Liên Hợp Quốc cho biết hàng nghìn người đã bị bắt trong các cuộc biểu tình. Nhiều người trong số đó không được tiếp cận luật sư hoặc liên lạc với gia đình trong thời gian dài, trong khi một số trường hợp bị chuyển đến các cơ sở giam giữ không chính thức. Tổ chức Human Rights Watch, trong báo cáo công bố ngày 24/2/2026, mô tả tình hình này là “làn sóng bắt giữ tùy tiện và mất tích cưỡng bức” diễn ra trên diện rộng.
Báo cáo của Liên Hợp Quốc cũng nêu rõ những người bị giam giữ có nguy cơ bị tra tấn và bạo lực tình dục, với các cáo buộc về việc phụ nữ bị xâm hại trong thời gian bị giam giữ cùng nhiều hình thức đối xử tàn bạo khác.
Về kiểm soát thông tin, các nhà điều tra cho biết chính quyền Iran đã hạn chế truy cập internet trên diện rộng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm của các cuộc biểu tình từ đầu tháng 1/2026, nhằm kiểm soát thông tin và ngăn chặn việc lan truyền hình ảnh cũng như việc tổ chức biểu tình.
Các báo cáo từ một số nguồn tin, được Iran International và New York Post dẫn lại ngày 25/1/2026, cho rằng hơn 36.500 người Iran có thể đã thiệt mạng trong hai ngày 8 và 9/1/2026, được mô tả là đợt đàn áp đẫm máu nhất trong lịch sử Cộng hòa Hồi giáo. Theo các nguồn này, lực lượng an ninh đã nổ súng vào hàng nghìn người biểu tình trên khắp cả nước, đồng thời tiến vào các bệnh viện để bắt giữ những người bị thương; một số nhân vật nổi tiếng cũng nằm trong số những người bị bắt. Các nguồn tin từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran được dẫn lại cho biết hồ sơ nội bộ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran được cho là thừa nhận con số hơn 36.000 người thiệt mạng trong hai ngày này.
Tuy nhiên, các số liệu về thương vong có sự khác biệt đáng kể giữa các nguồn. Trong khi Iran International đưa ra con số hơn 36.500 người thiệt mạng, Tổ chức Hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA) có trụ sở tại Mỹ trước đó xác nhận 5.137 trường hợp tử vong. Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về tình hình nhân quyền tại Iran, Mai Sato, cảnh báo rằng số người chết có thể lên tới 20.000 người hoặc hơn dựa trên các báo cáo từ các cơ sở y tế trong nước. Trong khi đó, Hội đồng An ninh Quốc gia Iran công bố 3.117 trường hợp tử vong, trong đó 2.427 người được xác định là “vô tội”. Số người thiệt mạng thực tế vẫn chưa thể xác định chính xác, một phần do việc gián đoạn internet trên toàn quốc trong thời gian diễn ra các sự kiện.
Các cuộc biểu tình tại Iran trong giai đoạn 2025–2026 diễn ra trên phạm vi toàn quốc với sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội. Phái đoàn điều tra của Liên Hợp Quốc nhận định các hành vi đàn áp không chỉ nhắm vào người biểu tình mà còn ảnh hưởng đến dân thường.
TH.
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Không thể tin được: Đây là 12 phương thức tra tấn tù nhân khủng khiếp nhất đang tồn tại ngay trong thế kỷ 21 này
XEM THÊM:
Mỹ và Trung Quốc tranh cãi về fentanyl tại cuộc họp của Liên Hợp Quốc
Trung Quốc: Thảm họa nhân quyền kéo dài 26 năm và những con số đau lòng
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
