Trong phiên điều trần đầu tiên với các nhà lập pháp của lưỡng đảng Hoa Kỳ, ông Marco Rubio, người được Tổng thống đắc cử Donald Trump đề cử làm ngoại trưởng, nhận định rằng Trung Quốc đang sử dụng những lời dối trá, lừa đảo, tấn công mạng (hack) và trộm cắp để đạt được vị thế siêu cường toàn cầu.
Ông cũng nhấn mạnh rằng, nếu Trung Quốc nghiêm túc trong mối quan hệ đối ngoại với Mỹ, thì đừng hành động liều lĩnh và cảm tính đối với Đài Loan và Phillipines.
Ông cảnh báo rằng nếu Mỹ không thay đổi chính sách, Trung Quốc sẽ vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với sự thịnh vượng của Mỹ trong thế kỷ 21. Thượng nghị sĩ bang Florida cũng đề cập rằng nếu Trung Quốc nghiêm túc hy vọng ổn định quan hệ Mỹ – Trung, họ không nên có bất kỳ hành động tùy tiện và không lý tính nào trong vấn đề Đài Loan.
Nếu được phê chuẩn làm ngoại trưởng, ông Rubio đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu
Ngày 15/1, Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã tổ chức phiên điều trần xác nhận ứng cử viên cho vị trí Ngoại trưởng mới. Đây là phiên điều trần đầu tiên của ủy ban kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ quốc hội mới.
Bầu không khí của phiên điều trần kéo dài gần 5 tiếng đồng hồ rất hài hòa thoải mái, trái ngược hoàn toàn với phiên điều trần phê chuẩn tân Bộ trưởng Quốc phòng tại Ủy ban Quân vụ ngày hôm trước.
Cuộc họp đã bị gián đoạn nhiều lần bởi những người biểu tình, một số người hô khẩu hiệu bằng tiếng Anh, một số người sử dụng tiếng Tây Ban Nha. Ông Rubio, xuất thân từ một gia đình nhập cư Cuba và thông thạo tiếng Tây Ban Nha, đã phát biểu tại cuộc họp: “Ồ! Tôi có những người biểu tình song ngữ!” Hiện trường lập tức vang lên những tiếng cười.
Ông Rubio, người được tân Tổng thống Trump đề cử làm ngoại trưởng, cho biết tại phiên điều trần rằng nếu được phê chuẩn làm ngoại trưởng, mục tiêu của ông sẽ là đặt lợi ích quốc gia cốt lõi của nước Mỹ lên hàng đầu.
Ông nói: “Đặt lợi ích quốc gia cốt lõi của chúng ta lên hàng đầu không phải là chủ nghĩa biệt lập. Đó là sự thừa nhận thông thường rằng chính sách đối ngoại tập trung vào lợi ích quốc gia của chúng ta không phải là những lời lẽ nhàm chán”.
Ông tiếp tục nói rằng với tư cách là ngoại trưởng, ông sẽ đảm bảo rằng mỗi đô la chi tiêu, mọi chương trình được tài trợ và mọi chính sách được thúc đẩy đều phải dựa trên 3 câu hỏi: Điều này có làm cho nước Mỹ an toàn hơn không? Điều này có làm cho nước Mỹ mạnh hơn không? Liệu điều này có làm cho nước Mỹ thịnh vượng hơn không?
Ông cho rằng Mỹ thường đặt “trật tự toàn cầu” lên trên lợi ích cốt lõi của quốc gia, trong khi các nước khác tiếp tục hành động dựa trên lợi ích của họ.
“Họ (Trung Quốc) lợi dụng mọi điểm tốt của trật tự này. Nhưng họ đã phớt lờ mọi nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. Thay vào đó, họ đã đạt được vị thế siêu cường toàn cầu bằng cách lợi dụng chúng ta, thông qua các thủ đoạn như nói dối, lừa đảo, tấn công mạng và đánh cắp,” ông Rubio nói.
Ủng hộ những thay đổi trong chính sách đối ngoại với Trung Quốc
Ông Rubio đã nhiều lần nhấn mạnh đến “mối quan hệ không cân bằng” (unbalanced relationship) giữa Mỹ và Trung Quốc. Ông chỉ ra rằng sự mất cân bằng này là do “trong nhiều năm, chúng ta đã cho phép họ giả vờ là nước đang phát triển, chúng ta đã cho phép họ tiếp tục gian lận trong thương mại và kinh doanh, đồng thời để họ tiếp tục bành trướng”.
Ông cảnh báo rằng nếu Mỹ không áp dụng những thay đổi chính sách nhanh chóng và thực chất, Trung Quốc sẽ vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với sự thịnh vượng của Mỹ trong thế kỷ 21.
“Nếu chúng ta không thay đổi hướng đi, chúng ta sẽ sống trong một thế giới mà rất nhiều thứ cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của chúng ta sẽ phụ thuộc vào việc người Trung Quốc có cho phép chúng ta sở hữu chúng hay không, đây là một kết quả không thể chấp nhận được”, ông Rubio nói với các nghị sĩ.
Ông Rubio nói thêm: “Từ những viên thuốc hạ huyết áp mà chúng ta uống, cho đến những bộ phim chúng ta có thể xem và mọi thứ liên quan, chúng ta sẽ phụ thuộc vào Trung Quốc. Thậm chí ngay cả những người muốn nhiều xe điện hơn, bất kể chúng được sản xuất ở đâu, nhưng những cục pin này gần như hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng của Trung Quốc và việc ĐCSTQ có muốn sẵn sàng sản xuất và xuất khẩu cho bạn hay không.”
Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Hoa Kỳ Pete Ricketts từ Nebraska đã yêu cầu tại phiên điều trần rằng ông Rubio phải đặt việc đối phó với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu của mình sau khi được xác nhận làm ngoại trưởng.
“Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là đầu não của trục độc tài đang thách thức nước Mỹ ngày nay. Họ đang thách thức tự do, an ninh và lối sống của chúng ta,” ông Ricketts nói. “Mỗi vấn đề tôi vừa đề cập đều có liên quan trực tiếp đến Bắc Kinh. Vì vậy, để giải quyết bất kỳ vấn đề nào trong số đó, chúng ta phải đảm bảo rằng chúng ta xem xét cách kiềm chế Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.”
Ông Rubio đồng ý tại phiên điều trần và gọi Trung Quốc là “đối thủ mạnh mẽ và nguy hiểm nhất mà Mỹ từng phải đối mặt, và có năng lực tương đương chúng ta”.
“Họ có những yếu tố mà Liên Xô chưa bao giờ có. Họ là đối thủ và kẻ cạnh tranh về công nghệ, họ là kẻ cạnh tranh về công nghiệp và cạnh tranh về kinh tế, họ là kẻ cạnh tranh địa chính trị, họ là kẻ cạnh tranh về khoa học”, ông Rubio nói.
“Đây là một thách thức phi thường. Tôi tin rằng nó sẽ quyết định hướng đi của thế kỷ 21. Khi họ viết cuốn sách về thế kỷ 21, sẽ có một số chương về Putin trong cuốn sách. Ngoài ra cũng sẽ có một số chương về những nơi khác trên thế giới, nhưng nội dung chính của cuốn sách về thế kỷ 21 này sẽ không chỉ về Trung Quốc mà còn về mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ cũng như hướng đi của mối quan hệ này.
Tuy nhiên, ông Rubio cũng nhấn mạnh nếu muốn đối phó với những thách thức do Bắc Kinh đặt ra, trước tiên Washington phải xem xét và điều chỉnh các chính sách đối nội của Mỹ.
Ông nói: “Tôi có thể nói rằng hầu hết những gì chúng ta cần làm để đối kháng với Trung Quốc đều là ở trong nước. Chúng ta phải xây dựng lại năng lực công nghiệp trong nước và chúng ta phải đảm bảo rằng bất kỳ chuỗi cung ứng quan trọng nào của Mỹ đều không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào khác.”
Ông Rubio, 53 tuổi, vào Thượng viện năm 2011 và giữ chức phó chủ tịch Ủy ban Tình báo trong Quốc hội trước. Ông cũng là thành viên của Ủy ban Đối ngoại và Ủy ban phân bổ ngân sách, đồng thời có nhiều kinh nghiệm về lập pháp quan hệ đối ngoại.
Với tư cách là thành viên cấp cao của Ủy ban Điều hành Quốc hội Mỹ về Vấn đề Trung Quốc (CECC), ông Rubio đã đề xuất một số biện pháp lập pháp tại Quốc hội nhằm đối kháng lại Trung Quốc. Ông cũng được mọi tầng lớp xã hội coi là thành viên Quốc có chủ trương lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc.
Rubio, người được truyền thông nhà nước Trung Quốc gọi là “người tiên phong dẫn đầu chống Trung Quốc”, đã bị chính quyền Bắc Kinh trừng phạt 2 lần vì các vấn đề Hồng Kông và Tân Cương. Người dân ở mọi tầng lớp đang chú ý đến việc ông sẽ đàm phán với Trung Quốc như thế nào sau khi trở thành ngoại trưởng.
Ông nhấn mạnh: “Nếu Trung Quốc thực sự nghiêm túc trong việc ổn định quan hệ Mỹ – Trung và muốn tìm kênh để cả hai bên hợp tác và tránh xung đột, thì họ không nên làm bất cứ điều gì liều lĩnh hoặc không lý tính trong vấn đề Đài Loan và Philippines”.
Ông còn đề cập thêm rằng khi đọc bài phát biểu của ông Tập Cận Bình, đừng đọc bản tiếng Anh chính thức của Trung Quốc, mà hãy trực tiếp sử dụng bản dịch tiếng Trung, như thế sẽ hiểu được vấn đề Đài Loan “là một vấn đề cốt lõi, mang tính sống còn và định nghĩa đối với cá nhân ông Tập Cận Bình”.
Vào tối 20-1 (giờ Washington D.C), Thượng viện Mỹ đã đồng lòng phê chuẩn đề cử thượng nghị sĩ Marco Rubio làm ngoại trưởng trong chính quyền tân Tổng thống Donald Trump.
Ông Rubio được phê chuẩn với số phiếu tuyệt đối: 99 phiếu thuận và 0 phiếu chống. Trước đó chỉ khoảng một giờ, đề cử của ông cũng được Ủy ban Đối ngoại Thượng viện thông qua với tỉ lệ ủng hộ tuyệt đối.
Qua đó, ông Rubio trở thành đề cử nội các đầu tiên của ông Trump được Thượng viện phê chuẩn.
Nghi Vân (Theo TTVN, VOA, Reuters)
BÀI CHỌN LỌC:
