Thống kê tại bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) số lượng bệnh nhân nhập viện do đột quỵ tăng cao, đặc biệt tăng đột biến trong dịp Tết Nguyên đán 2025. Từ ngày 25/1 đến 3/2 (tức từ 26 đến mùng 6 Tết), bệnh viện đã tiếp nhận 2.395 ca cấp cứu, trong đó có 566 ca đột quỵ, chiếm khoảng 15% tổng số ca cấp cứu. So với ngày thường, số ca đột quỵ tăng khoảng 30-40%.
Đáng chú ý, trong số các bệnh nhân đột quỵ nhập viện dịp này, tỷ lệ người dưới 50 tuổi chiếm đến 45%.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ xảy ra khi mạch máu mang oxy và chất dinh dưỡng đến não bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc bị vỡ. Khi điều đó xảy ra, một phần não không thể nhận được máu (và oxy) cần thiết nên não và các tế bào não sẽ chết.
Các loại đột quỵ
Đột quỵ có thể do cục máu đông cản trở dòng máu đến não (gọi là đột quỵ do thiếu máu cục bộ) hoặc do vỡ mạch máu và ngăn chặn dòng máu đến não (gọi là đột quỵ xuất huyết). TIA (cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua – transient ischemic attack) hay “đột quỵ nhỏ” là do cục máu đông tạm thời gây ra.
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ
Nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ có thể cứu sống người bệnh trong “Giờ Vàng”. Phòng ngừa đột quỵ là “chìa khóa” để người bệnh không phải gánh chịu những di chứng nặng nề mà đột quỵ gây ra, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
BE FAST là cụm từ bao gồm 6 chữ cái, mỗi chữ mô tả một dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ:
B (BALANCE): Diễn tả triệu chứng khi bệnh nhân đột ngột mất thăng bằng, chóng mặt, đau đầu dữ dội và mất khả năng phối hợp vận động.
E (EYESIGHT): Thể hiện việc bệnh nhân bị mờ mắt (giảm thị lực) hoặc mất hoàn toàn thị lực của 1 hoặc cả 2 mắt.
F (FACE): Miêu tả sự biến đổi của khuôn mặt, bệnh nhân có thể bị liệt, méo miệng, nhân trung (đoạn nối giữa điểm dưới mũi đến môi trên) bị lệch, thể hiện rõ nhất khi bệnh nhân cười mở miệng lớn.
A (ARM): Bệnh nhân cử động khó hoặc không thể cử động tay chân, tê liệt 1 bên cơ thể. Cách xác nhận nhanh chóng nhất là yêu cầu bệnh nhân giơ 2 tay lên và giữ lại cùng 1 lúc.
S (SPEECH): Bệnh nhân khó nói, phát âm không rõ, nói dính chữ, nói ngọng bất thường. Bạn có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu người nghi ngờ bị đột quỵ lặp lại một câu đơn giản bạn vừa nói.
T (TIME): Khi xuất hiện đột ngột các triệu chứng trên hãy nhanh chóng gọi 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Xử lý trong khi chờ xe cấp cứu đến
Việc nên làm
Dìu nhẹ nhàng bệnh nhân tránh để bệnh nhân bị té ngã, chấn thương;
Để bệnh nhân nằm ở nơi thoáng mát, kê cao đầu từ 20-30o;
Nếu bệnh nhân còn tỉnh, hỏi thăm thông tin của bệnh nhân: tên họ, số điện thoại người thân, tình trạng bệnh lý mãn tính, để có thể trao đổi tình trạng bệnh nhân khi nhân viên 115 tới;
Nếu bệnh nhân bị nôn để bệnh nhân nghiêng 45 độ, móc hết đàm, nhớt để tránh gây ngạt bệnh nhân;
Nếu bệnh nhân bị ngất, kiểm tra mạch của bệnh nhân. Nếu bệnh nhân bị ngưng tim thực hiện ngay hồi sức tim phổi (hô hấp nhân tạo), bạn có thể gọi 115 để được hướng dẫn khi bạn không biết cách làm.
Việc không nên làm
Không tụ tập đông người xung quanh bệnh nhân.
Không tự ý xoa dầu nóng, cạo gió, dùng kim đâm đầu ngón tay.
Không cho bệnh nhân uống bất kỳ loại thuốc nào.
Phòng ngừa nguy cơ đột quỵ
Bạn có thể giảm nguy cơ đột quỵ bằng cách sống một lối sống lành mạnh – kiểm soát huyết áp cao; không hút thuốc; ăn một chế độ ăn uống lành mạnh ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa; hoạt động thể chất; duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh; quản lý bệnh tiểu đường; và uống rượu vừa phải hoặc không uống chút nào.
Ngoài ra, kiểm tra sức khỏe định kỳ là một trong những cách nhận biết sớm và phòng tránh bệnh, nhất là đối với những bệnh nhân có tiền sử bị đột quỵ, từ đó có kế hoạch điều trị đạt kết quả tối ưu.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa có thể giảm thiểu nguy cơ và bảo vệ sức khỏe của bạn.
Tổng hợp
BÀI CHỌN LỌC:
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
