Quyền lực tối thượng, trên cả tổng thống Iran
Lãnh tụ tối cao là chức vụ có từ sau cuộc cách mạng Hồi giáo 1979. Người giữ vị trí này đồng thời cũng là nguyên thủ quốc gia kiêm tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Iran.
Tại quốc gia Hồi giáo Iran, chỉ có nam giới được giữ vị trí lãnh tụ tối cao. Theo luật Hồi giáo hiện hành tại nước này, lãnh tụ tối cao phải được trao cho một nhà thần học Shia (còn gọi là Shiite) cấp cao. Dòng Shia là một nhánh lớn của Hồi giáo (sau Sunni), với đa số dân Iran theo dòng này.
Trong khi đó, tổng thống là người đứng đầu cơ quan hành pháp của Iran. Tổng thống sẽ được bầu theo quy trình bầu cử nghiêm ngặt cứ 4 năm/lần. Tổng thống kiểm soát hoạt động của chính phủ và đôi khi có thể tác động đến nền kinh tế và chính sách quốc gia.
Tuy nhiên, trên thực tế, các chức vụ được lựa chọn không theo cơ chế bầu cử như lãnh tụ tối cao hay các vị trí trong IRGC sẽ nắm giữ nhiều quyền lực hơn các chức vụ và vị trí được lựa chọn theo kết quả bầu cử như tổng thống, theo The Iran Primer.
Đại giáo chủ Ali Khamenei là người có quyền lực cao nhất Iran. Ông Khamenei có quyền kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp đối với ba nhánh tam quyền phân lập bao gồm hành pháp, lập pháp và tư pháp, cũng như quân đội và truyền thông.
Theo Hiến pháp Iran, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei có trách nhiệm giám sát “các chính sách chung của Cộng hòa Hồi giáo Iran”, hoạch định toàn bộ các chính sách đối nội và đối ngoại của nước này.
Nói cách khác, bất cứ thay đổi về chính sách đối nội và đối ngoại nào đều phải thông qua Đại giáo chủ Ali Khamenei. Ông Khamenei gần như có khả năng sử dụng quyền lực vô hạn mà không cần phải chịu trách nhiệm.
Ngoài ra, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cũng là tổng tư lệnh của các lực lượng vũ trang, chỉ huy cao nhất của IRGC, kiểm soát toàn bộ hoạt động tình báo và an ninh quốc gia. Thậm chí ông Khamenei có quyền phát động chiến tranh hoặc ngừng chiến.
Ông Ali Khamenei cũng có thẩm quyền bổ nhiệm và bãi nhiệm lãnh đạo của các cơ quan tư pháp, mạng lưới phát thanh và truyền hình nhà nước.
Phạm vi quyền lực của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei còn được thể hiện thông qua các đại diện của ông, với khoảng 2.000 người tại các cơ quan thuộc chính phủ.
Ở một số khía cạnh, các đại diện của vị đại giáo chủ này thậm chí còn quyền lực hơn các bộ trưởng của tổng thống và có quyền đại diện cho ông Ali Khamenei can thiệp vào mọi vấn đề quốc gia.
Điều gì xảy ra khi ông Ali Khamenei lên tiếng với thế giới?
Trong cuộc leo thang đối đầu căng thẳng giữa Iran và Do Thái trong những ngày qua, dù chưa bên nào chính thức xác nhận thiệt hại, nhưng động thái trả đũa có thể đã bắt đầu. Ông Khamenei – người hiếm khi trực tiếp lên tiếng trong những giờ đầu xung đột – lần này chọn cách gửi thông điệp mạnh mẽ đến cả Tel Aviv và Washington, cho thấy Tehran đã bước vào trạng thái phản công.
Trong bối cảnh đó, những phát ngôn từ Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu nhắm đến đỉnh kim tự tháp quyền lực Iran không còn là ngôn từ mang tính biểu tượng, mà đang trở thành ngụ ý chiến lược.
Một cuộc tấn công thực sự nhằm vào lãnh đạo tối cao Khamenei không chỉ gây ra hậu quả thảm khốc cho Iran, mà còn có thể thay đổi cấu trúc quyền lực khu vực, kích hoạt phản ứng mạnh mẽ từ các nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn và làm rung chuyển trật tự an ninh toàn cầu.
Nghi Vân (t.h)
BÀI CHỌN LỌC:
Xem thêm:
Mỹ biết nơi ẩn náu của lãnh tụ Iran Ali Khamenei, muốn Tehran đầu hàng vô điều kiện
Ông Trump nói đã ‘cạn sạch kiên nhẫn’ với Iran
Ông Trump đặt thời hạn cho quyết định can thiệp xung đột Israel – Iran
