Thông tin Nga tìm thấy trữ lượng dầu khổng lồ tới 511 tỉ thùng dưới đáy biển Nam Cực đang gây chấn động giới địa chính trị.
Một báo cáo trình lên Ủy ban Kiểm toán Môi trường của Hạ viện Anh đang khiến cộng đồng quốc tế nóng lên từng giờ: Các tàu nghiên cứu Nga được cho là đã phát hiện 511 tỉ thùng dầu dưới đáy biển Weddell, vùng biển mà Anh tuyên bố chủ quyền nhưng cũng bị Chile và Argentina tranh chấp. Nếu được xác nhận, đây có thể là mỏ dầu lớn nhất từng được báo cáo trên Trái đất.
Quy mô phát hiện gây sửng sốt: Gấp đôi trữ lượng đã biết của Saudi Arabia và lớn hơn 10 lần tổng sản lượng Biển Bắc trong nửa thế kỷ qua.
Theo Newsweek, các chuyến khảo sát của Nga tại biển Weddell được trình bày là hoạt động khoa học. Tuy nhiên, chuyên gia địa chính trị Klaus Dodds (Đại học Royal Holloway, London) cảnh báo trước Quốc hội Anh rằng dữ liệu địa chấn mà Nga thu thập “có thể được xem là hành vi thăm dò chứ không phải nghiên cứu”, hàm ý đây có thể là bước chuẩn bị cho khai thác tài nguyên trong tương lai.
Ông Dodds nhấn mạnh, trong bối cảnh quan hệ Nga – phương Tây xuống mức thấp sau xung đột Ukraina, động thái này có thể mở ra một giai đoạn cạnh tranh chiến lược ngày càng công khai tại Nam Cực.
Hiệp ước Nam Cực ký năm 1959, được 54 quốc gia ủng hộ, quy định lục địa băng giá chỉ dành cho mục đích hòa bình và nghiên cứu khoa học, tuyệt đối cấm khai thác dầu khí và khoáng sản thương mại.
Nhưng các cuộc khảo sát địa chấn chuyên sâu của Nga – kỹ thuật thường dùng để xác định cấu trúc dầu khí – khiến giới quan sát đặt câu hỏi về việc liệu Mátxcơva có “lách luật” để thu thập dữ liệu phục vụ khai thác sau này hay không.
Dù Bộ Ngoại giao Anh cho biết Nga khẳng định chỉ nghiên cứu khoa học, các chuyên gia cho rằng lý lẽ này khó thuyết phục khi dữ liệu thu được trùng khớp với các cấu trúc địa chất giàu hydrocarbon.
Thông tin về trữ lượng 511 tỉ thùng dầu được đưa ra trong bối cảnh nhiều cường quốc tăng tốc hiện diện ở Nam Cực.
Nga hiện có 5 trạm nghiên cứu trên lục địa băng giá này, trong khi Trung Quốc vừa mở cơ sở thứ 5.
Cả hai nước đều phủ quyết đề xuất lập các khu bảo tồn biển năm 2022, động thái bị phương Tây cho là nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược lâu dài.
Khi những mỏ dầu dễ khai thác trên toàn cầu dần cạn kiệt, các khu vực khắc nghiệt như Bắc Cực và Nam Cực càng có sức hút lớn hơn, không chỉ về dầu khí, mà còn về khí đốt, tài nguyên hiếm và quyền kiểm soát tuyến đường biển tương lai.
Vấn đề càng phức tạp bởi những tuyên bố chủ quyền chồng lấn: Anh, Argentina và Chile đều khẳng định quyền sở hữu khu vực biển Weddell. Tuy nhiên, Nga và Mỹ cùng nhiều quốc gia khác không công nhận bất kỳ tuyên bố nào.
Tệ hơn, Hiệp ước Nam Cực không có cơ chế cưỡng chế. Nếu một quốc gia chọn phớt lờ tinh thần hiệp ước, cộng đồng quốc tế chỉ có thể gây sức ép ngoại giao.
Giáo sư Dodds cảnh báo: “Bài kiểm tra thực sự là liệu cộng đồng quốc tế có sẵn sàng bảo vệ khuôn khổ hiệp ước trước sự bào mòn âm thầm nhưng có chủ đích hay không”.
Theo LDO
Xem thêm:
