Tân Thế Kỷ – Tử Cấm Thành thuộc trung tâm Bắc Kinh ngày nay là cung điện của hai triều đại phong kiến Trung Quốc cuối cùng là nhà Minh và nhà Thanh. Nơi này thu hút lượng lớn du khách không chỉ nhờ kiến trúc tuyệt đẹp, mà đằng sau nó còn là nghệ thuật phong thủy lâu đời. Tuy nhiên ít ai biết Tử Cấm Thành lại được xây dựng bởi một người Việt, hơn nữa lại có phong thuỷ đáng nể.
Tử Cấm Thành – Niềm tự hào Trung Hoa được xây nên bởi một người việt
Giữa trung tâm Bắc Kinh là một tòa thành nguy nga, tráng lệ, là nơi cư ngụ của nhiều vị Hoàng đế 2 triều Minh, Thanh. Đó chính là Tử Cấm Thành. Người Trung Hoa luôn tự hào về công trình đồ sộ vào bậc nhất thế giới này, nhưng ít ai biết rằng nó có sự đóng góp to lớn của một người Việt tên là Nguyễn An.
Theo nhiều ghi chép khác nhau, Nguyễn An (1381-1453), còn được biết đến với tên gọi A Lưu khi sống ở Trung Quốc, là người vùng Hà Đông, nay là địa phận Hà Đông thuộc thành phố Hà Nội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là thần đồng và có biệt tài về kiến trúc. Ông từng tham gia vào công cuộc xây dựng cung điện ở kinh thành Thăng Long dưới thời Vua Trần Thuận Tông, nhà Trần. Khi đó, Nguyễn An mới gần 16 tuổi.
Khoảng năm 1407, nhà Minh đem quân xâm lược nước ta dưới danh nghĩa “phù Trần diệt Hồ”. Trong “Đại Việt sử ký toàn thư” có ghi chép lại thời điểm lịch sử ấy rằng: “Người Minh lùng tìm những người ẩn dật rừng núi, có tài đức, thông minh, giỏi giang xuất chúng… lục tục đưa dần về Kim Lăng…”.
Nguyễn An cũng như nhiều thanh niên tráng kiệt và những tài năng ưu tú khác bị bắt đưa về Trung Quốc. Sau đó, ông được chọn làm thái giám để phục vụ trong cung điện nhà Minh.
Vào đời nhà Minh, Chu Đệ vốn là con trai thứ tư của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương – vị hoàng đế khai quốc triều Minh. Chu Đệ đa mưu, túc trí, tài năng xuất chúng, dũng mãnh hơn người nhưng lại không được truyền ngôi mà chỉ được phong làm Yên vương, đóng đô ở Bắc Bình (còn gọi là Yên Kinh).
Vì nuôi mộng đế vương, ông đã dấy khởi binh đao và cướp ngôi của Huệ Đế, vốn là cháu trai của mình. Để hợp pháp hóa việc lên ngôi, ông dời đô từ Nam Kinh về Bắc Bình, sau đổi thành Bắc Kinh. Chu Đệ ra lệnh xây dựng một hoàng cung vĩ đại chưa từng có, mang tầm vóc sánh ngang với đất trời, chính là Tử Cấm Thành ngày nay.
Chu Đệ không tin tưởng vào văn võ bá quan, chỉ trọng dụng thái giám cận thần. Ông đã giao phó trọng trách này cho Nguyễn An – người được ông tin tưởng là có tài năng lại chính trực, liêm khiết, xứng đáng với vị trí của một “tổng đốc công”.
Thế là, cùng với những kiến trúc sư khác như Sái Tín, Trần Khuê, Ngô Trung, Khoái Tường, và Lục Tường, Nguyễn An đã có đóng góp to lớn để tạo nên một trong những kiệt tác vĩ đại nhất của lịch sử 5000 năm Trung Hoa.
Tài năng xuất chúng
Tử Cấm Thành được xây dựng từ năm 1406 đến 1420. Từ các tài liệu ghi chép lại, có thể thấy Nguyễn An đã tham gia vào công trình này từ giai đoạn vẽ đồ án thiết kế, đào tạo nhân lực, cho đến chỉ đạo thi công và giám sát hiện trường. Theo cách gọi của thời đại ngày nay thì ông vừa là kiến trúc sư, vừa là nhà quy hoạch, đồng thời là kỹ sư xây dựng lẫn một nhà quản lý dự án.
Sách “Kinh thành ký thắng” của Dương Sĩ Kỳ mô tả rằng: “Nguyễn An tự tay vạch kiểu, thành hình là lập được thế, mắt ngắm là nghĩ ra cách làm, tất cả đều đúng với quy chế. Bộ công và các thợ thuyền đành chịu khoanh tay, bái phục, nghe ông chỉ bảo, sai khiến, thật là người đại tài, xuất chúng”.
Tài năng của Nguyễn An đã được nhiều sử gia đời Minh và các nhà nghiên cứu sử học trên thế giới hết lời ca ngợi. Thậm chí, các vị Vua triều Minh đều xem ông như một bậc “kỳ nhân”, tin tưởng và trọng dụng ông trong mỗi lần trùng tu, sửa chữa, và tái thiết Tử Cấm Thành. Nhiều sử sách Trung Quốc như “Hoàng Minh thông kỷ”, “Anh Tông chính thống thực lục”, hay “Kinh kỳ ký thắng” và “Thủy Động nhật ký”,… đều ghi nhận những công lao to lớn của Nguyễn An trong quá trình xây dựng Tử Cấm Thành.
Cho đến nay, người ta vẫn còn kể lại những giai thoại về chuyện Nguyễn An xây Tử Cấm Thành. Một trong số đó là câu chuyện chiếc lồng ve sầu khởi nguồn cho ý tưởng để ông vẽ họa đồ. Ông cũng cho thấy một trí tuệ thông minh hơn người và tài năng xuất chúng khi tự mình nghĩ ra cách vận chuyển khối cẩm thạch nặng trên 600 tấn từ một nơi cách Bắc Kinh đến hàng ngàn kilomet mà không phải hao người tốn của. Giải pháp của Nguyễn An khiến ta liên tưởng đến các kiến trúc sư vĩ đại của Ai Cập đang vận chuyển những khối đá khổng lồ để xây dựng kim tự tháp.
Kiệt tác Tử Cấm Thành
Tử Cấm Thành là niềm tự hào của dân tộc Trung Hoa, là chứng tích huy hoàng cho một thời phong kiến và là dấu ấn quyền lực của các vị hoàng đế Trung Quốc. Với những tòa điện nguy nga và lối kiến trúc hào nhoáng, diễm lệ, nơi đây quả thực giống như một chốn thiên cảnh giữa trần gian.
Mặc dù vậy, Tử Cấm Thành vẫn thấp thoáng lối kiến trúc của người Việt xưa. Theo phân tích của GS. Trần Ngọc Thêm, thì so với cố đô Nam Kinh và các kinh thành trước đó, Tử Cấm Thành có hai điểm mới. Thứ nhất, các kinh thành cũ đều được thiết kế theo hình vuông, nhưng Tử Cấm Thành lại là hình chữ nhật. Thứ hai, Tử Cấm Thành có 3 lớp vòng thành bảo vệ trong khi những công trình khác chỉ có 1 hoặc 2 lớp. Hai sự thay đổi này được đánh giá là chịu ảnh hưởng của tư duy kiến trúc Việt, ví dụ như Cổ Loa cũng có 3 vòng thành.
Nếu nhìn vào cách bố trí của Tử Cấm Thành, ta có thể thấy rằng không một chi tiết nào là ngẫu nhiên. Bởi tất cả đều dựa trên những chuẩn mực lâu đời và mang một ý nghĩa biểu trưng nào đó.
Với Tử Cấm Thành, từ cách sắp xếp, bố cục, tên gọi mỗi điện cung, cho tới từng chi tiết như màu sắc, họa tiết, trang trí, v.v,… Tử Cấm Thành quả thực không chỉ là công trình kỳ vĩ bậc nhất, mà còn là tinh hoa của văn hóa Đông phương, như: kính Trời, trọng Đạo, Thiên nhân hợp nhất, và âm dương hòa hợp.
Bí mật phong thuỷ của Tử Cấm Thành
Năm 1402, Minh Thành Tổ lên ngôi Hoàng đế sau khi chiếm được Nam Kinh, sau đó dời đô về Bắc Kinh. Việc tấn công Nam Kinh và chuyển kinh thành về Bắc Kinh đều ngược hẳn với luật của tổ tiên. Do đó, khi xây dựng cung điện, ông muốn thêm nhiều yếu tố kiến trúc giúp củng cố ngai vàng.
Điều đó đồng nghĩa với việc cung điện sẽ được thiết kế để Minh Thành Tổ có vị trí như Hoàng đế được Thần linh lựa chọn và thuận theo ý Trời. Vì thế, Hoàng đế đã cử người về phía Nam tuyển chọn các bậc thầy phong thủy và thợ thủ công điêu luyện, đưa về Bắc Kinh để góp ý xây dựng hoàng thành.
– Quy luật âm và dương
Người Trung Quốc cổ đại tin rằng khởi đầu thế giới chỉ có hai yếu tố âm và dương. Trời là dương, Đất là âm. Mặt Trời là dương và Mặt Trăng là âm. Hoàng đế Vĩnh Lạc lệnh cho các thầy phong thủy tạo ra thiết kế ba lớp: lớp ngoài tạo thành vòng tròn có 4 đàn tế, lớp giữa là tường thành, và trong cùng là cung điện. Nhìn vào bản đồ Bắc Kinh thời cổ đại, ta có thể thấy phía ngoài tường thành là đền thờ Trời, Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời, tạo thành không gian hình tròn.
Tử Cấm Thành nằm ở trung tâm Bắc Kinh thời xưa, với hình thế núi phía sau (núi Vạn Niên) và sông chảy phía trước (sông Kim Thủy). Sông Kim Thủy là một kênh đào. Núi Vạn Niên cũng là sản phẩm nhân tạo, được làm từ đất đào sông, gạch đá từ cung điện nhà Nguyên cũ. Núi Vạn Niên được xây ở phía bắc cung điện mới, với vai trò ngăn chặn tà ma xâm nhập.
Sông Kim Thủy và núi Vạn Niên đóng vai trò quan trọng trong Tử Cấm Thành, kết nối năng lượng âm dương của núi Thiên Thọ, Diêm Sơn, Thái Hành và Côn Lôn. Do đó, núi Vạn Niên trở thành “tổ rồng” – nơi năng lượng sống tập trung.
Trong khi đó, núi Thiên Thọ là đầu “mạch rồng”, tạo thành dòng chảy thông suốt và mạnh mẽ. Năng lượng từ cung điện có thể truyền qua hệ thống sông và núi này mà không gặp trở ngại gì. Năng lượng ấy truyền tới tận núi Côn Lôn và hòa vào năng lượng của trời.
Tử Cấm Thành có một trục chính chạy từ Bắc xuống Nam, chia toàn bộ cung điện thành hai phần: phần phía Đông tượng trưng cho dương, phần phía Tây tượng trưng cho âm. Mọi sảnh dọc trục chính này đều nhìn về phía Nam, bên trái là dương – nơi Mặt Trời mọc, bên phải là âm – nơi Mặt Trời lặn. “Tổ rồng” nằm ở điện Giao Thái. Từ đây ta có thể thấy núi cuồn cuộn phía xa và dòng sông chảy vào cung điện, đem năng lượng từ trời truyền vào Tử Cấm Thành.
Âm và dương được xem là cội nguồn sự sống, từ thời Tần Thủy Hoàng, mỗi thế hệ Hoàng đế đều mong muốn quốc gia được thịnh vượng. Các hậu điện của Tử Cấm Thành được thiết kế theo tôn chỉ này, gồm cung Càn Thanh, điện Giao Thái và cung Khôn Ninh.
Ba điện này tạo thành một vòng tròn khép kín. Cung Càn Thanh là nơi Hoàng đế ở, còn cung Khôn Ninh dành cho Hoàng hậu, điện Giao Thái ở giữa. Đây cũng là tượng trưng cho sự bình yên và trường tồn, mối liên hệ giữa Trời và Đất, sự dung hòa của năng lượng âm dương, sự hòa hợp của mọi thứ trên thế giới.
Trên ngai vàng trong điện Giao Thái, chiếc gương Hiên Viên (chòm sao chế ngự mưa dông và sấm chớp) tượng trưng cho giao điểm giữa Trời và Đất, âm và dương.
– Ngũ hành
Thuyết Ngũ hành là một trong những học thuyết quan trọng của Trung Quốc thời cổ đại, gồm Kim, Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ. Khắp Tử Cấm Thành, du khách có thể tìm thấy những chi tiết đặc trưng của các hành này.
“Thổ” xuất hiện ở điện trước và sau Tử Cấm Thành được xây trên hai nền lớn tạo thành chữ “thổ” trong tiếng Trung. Ngoài ra, màu tượng trưng cho đất là màu vàng – màu cao quý nhất. Do đó, mái của các công trình ở khu điện trước và sau trong Tử Cấm Thành được lợp ngói vàng – thể hiện tầm quan trọng của chúng, đồng thời đánh dấu đây là trung tâm của cả nước.
Yếu tố “Hỏa” nằm ở phía Nam, với cổng Ngọ Môn có hình năm con phượng hoàng. Cột trên năm cây cầu đá ngoài cổng được tạc họa tiết lửa.
Phía Bắc là “Thủy” kết hợp với truyền thuyết về Huyền Vũ (tức rùa đen). Cổng Huyền Vũ (sau này được đổi thành Thần Vũ) tượng trưng cho vị Thần nước, nắm giữ sự sống và cái chết, cùng khả năng xua tà ma. Do đó, các phòng phía Đông và phía Tây của điện Tần An đều có ngói màu đen.
“Kim” là yếu tố ở phía Tây. Theo ngũ hành tương sinh, Kim sinh Thủy, nên dòng sông chảy quanh cung điện bắt đầu từ phía Bắc. Cũng chính vì thế mà có tên sông Kim Thủy.
Cuối cùng, “Mộc” nằm ở phía Đông, thể hiện sự sinh trưởng và thay đổi của vạn vật. Phía Đông rất giàu năng lượng, nơi lý tưởng để làm chỗ ở cho các hoàng tử. Màu của hành Mộc là xanh lục, do đó các khu nhà ở của hoàng tử đều lợp ngói xanh. Thể hiện mong mỏi các hoàng tử luôn mạnh khỏe và có tiềm năng không giới hạn.
– Trời và Đất
Người Trung Hoa xưa có quan niệm rằng, một công trình hoàn hảo cần có sự hòa hợp giữa Trời và Đất. Nói cách khác, bản đồ các vì sao sẽ được phản chiếu trên bề mặt Trái Đất, tạo ra một hệ thống mang tính biểu tượng cao. Họ tin rằng sao Bắc Đẩu là trung tâm, các ngôi sao còn lại chia làm ba khu. Thiên đế sống ở trung tâm, quanh đó là các chòm sao Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ và 28 chòm sao khác, tạo thành bản đồ vũ trụ.
Tử Cấm Thành được thiết kế theo bản đồ sao, mô phỏng vị trí của chúng trên bầu trời theo cách thông minh hơn. Trước hết, compa được sử dụng để tìm ra vị trí Bắc Đẩu, từ đó quyết định hướng Nam, sau đó tới trục chính đi qua đó. Tiếp theo, “tổ rồng” được xác định (ở điện Giao Thái sau cung Càn Thanh). Đây là điểm khởi đầu cho việc thiết kế và xây dựng toàn bộ khu thành, và cũng là điểm sao Bắc Đẩu phản chiếu trên mặt đất.
Các khu phòng ở của cung Càn Thanh, điện Giao Thái, cung Khôn Ninh và sáu cung khác tượng trưng cho thiên đường. Tam hậu điện tượng trưng cho khu trung tâm nơi dành cho Thiên đế. Điều này tạo ra liên tưởng “Thiên đế sống trên thiên đình, Thiên tử sống ở Tử Cấm Thành”. Sông Kim Thủy còn được coi là hiện thân cho sông Ngân Hà.
Kiến trúc của Tử Cấm Thành chứa đựng bản đồ sao, cũng như các yếu tố âm dương, Ngũ hành. Chúng được thể hiện qua từng chi tiết nhỏ, từ vị trí hậu điện, tên cổng, hướng cổng, tới các con kênh dẫn nước… Tất cả hòa hợp và kết nối, biến Tử Cấm Thành thành một trong những công trình có phong thủy ấn tượng nhất mọi thời đại.
Trải qua gần 600 năm với những phong ba bão táp của đời người và biết bao biến động thăng trầm của lịch sử, Tử Cấm Thành vẫn còn đó như một chứng tích của thời gian. Khi trầm trồ chiêm ngưỡng cái uy nghi kỳ vĩ của cố cung xưa, cũng không thể không nhớ tới người đã có công xây dựng nên công trình ấy. Và chúng có thể tự hào vì có một bậc đại tài người Việt đã xây dựng nên niềm tự hào của Trung Hoa. Cũng thấy được nét phong thuỷ đặc biệt mà người xưa để lại.
Chân Tâm t/h
Tham khảo DKN
BÀI CHỌN LỌC:
Xác chết đột nhiên tỉnh lại, kể cho bác sĩ nghe một sự thật kinh hoàng
Xem thêm:
Những cách kéo dài tuổi thọ của các tỷ phú, chính trị gia khiến cộng đồng sốc nặng
Tự sự chấn động: “Làm người tốt thật khó, vì sao tôi phải trốn khỏi Trung Quốc?”
