Trong dân gian có lưu truyền một câu tục ngữ: “Bất tham tam canh sắc, bất luyến nhất canh thực, bất động ngũ canh khí”.
Người xưa rất coi trọng việc dưỡng sinh. Ở nông thôn, các bậc cao niên thường dùng câu “không ham sắc lúc canh ba, không mê ăn lúc canh một, không nổi giận lúc canh năm” để khuyên răn người trẻ.
Không ham sắc lúc canh ba
Người xưa chia một ngày thành 12 canh giờ (12 thời thần), mỗi canh tương đương 2 tiếng. Ví dụ “canh ba” trong “nửa đêm canh ba” là khoảng từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng hôm sau. Đây là thời điểm mà theo Đông y, cơ thể rơi vào trạng thái âm dương chuyển giao, các cơ quan bắt đầu sắp xếp lại năng lượng, bước vào giai đoạn sửa chữa và phục hồi.
Vì vậy, “không ham sắc lúc canh ba” có nghĩa là không nên thức khuya để ham muốn chuyện vợ chồng hay các hoạt động giải trí khác, mà nên đi ngủ sớm. Nếu không, không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà hôm sau thường phải dậy sớm làm việc, tinh thần sẽ kém, không đủ sức lao động.
Do đó, con người nên đi ngủ trước 11 giờ đêm để các cơ quan nội tạng có thời gian tự điều chỉnh. Đông y cho rằng đây là khung giờ vàng để gan thải độc. Nếu còn thức, gan bị gián đoạn chu kỳ làm việc, lâu dần dẫn đến chức năng gan suy yếu, rối loạn nội tiết, da xấu, cơ thể mệt mỏi.
Nếu xét theo khoa học hiện đại, khoảng 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng là thời điểm cơ thể tăng cường quá trình thải độc, chỉ khi ngủ đủ và sâu thì quá trình này mới diễn ra hiệu quả. Làm việc nặng hoặc tiêu hao sức lực vào thời điểm này rất có hại cho sức khỏe. Có thể thấy lời dạy của người xưa thực sự rất có lý. Đêm khuya không dành cho tiêu hao mà để nuôi dưỡng.
Không mê ăn lúc canh một
“Không mê ăn lúc canh một” lại là một nguyên tắc dưỡng sinh quan trọng khác. “Canh một” ở đây tương đương khoảng thời gian từ 7 giờ tối đến 9 giờ tối hiện nay. Vì vậy, “không mê ăn lúc canh một” có nghĩa là sau 7 giờ tối thì không nên ăn thêm.
Thời xa xưa, người ta ăn hai bữa một ngày, về sau mới chuyển thành ba bữa nhưng nguyên tắc không ăn muộn vẫn được giữ lại.
Người xưa hiểu rằng dạ dày cũng cần nghỉ ngơi. Ăn sau 7 giờ tối, nhất là các món nhiều dầu mỡ, tinh bột hoặc đồ cay nóng, khiến hệ tiêu hóa phải tăng ca, năng lượng không tiêu hết sẽ tích lại thành mỡ. Lâu dài làm tăng nguy cơ béo phì, trào ngược dạ dày, rối loạn chuyển hóa.
Ngày nay, sinh hoạt của người trẻ hoàn toàn đảo lộn. Sáng vội, trưa qua loa, tối lại ăn linh đình, nửa đêm còn nhâm nhi trà sữa, đồ nướng. Cơ thể vì thế rơi vào vòng luẩn quẩn mệt mỏi, ban ngày không tỉnh táo, ban đêm lại hừng hực năng lượng.
Không nổi giận lúc canh năm
Có câu: “Đèn sách canh ba, gà gáy canh năm – chính là lúc nam nhi học hành.”
“Canh năm” là khoảng từ 3 giờ đến 5 giờ sáng (giờ Dần), là lúc gà gáy và bình minh đang đến gần. Sau một đêm nghỉ ngơi, thần nhân tỉnh dậy.
Theo Đông y, đây là thời điểm kinh phế hoạt động mạnh, đảm nhiệm việc điều hòa khí huyết toàn thân. Trong khi đó, kinh gan đi lên qua vùng sinh dục. Nếu lúc này nổi giận, tức là làm động đến khí của gan và mật, sẽ khiến “tướng hỏa” (hỏa khí) tăng lên, khắc chế “phế kim” đang chủ đạo, từ đó dễ gây ra các bệnh về phổi, thậm chí lao phổi.
Vì vậy, người xưa nói “giận dữ hại thân” là hoàn toàn có cơ sở. Nếu có thể thức dậy vào “canh năm”, vận động nhẹ nhàng, thư giãn gân cốt và bắt đầu một ngày mới với tâm trạng vui vẻ thì đó mới là trạng thái tốt nhất.
Lối sống của cổ nhân là “ngủ cùng mặt trời, thức cùng gà gáy” nên họ dễ dàng giữ được nhịp sinh học đều đặn. Còn với thế hệ hiện đại, việc đi ngủ trước 23h đôi khi khó chẳng kém… một thử thách.
Nhưng nếu vì sức khỏe lâu dài, vì tương lai của chính mình, chúng ta vẫn nên cố gắng:
Sắp xếp công việc để ngủ trước 23h
Hạn chế tối đa ăn sau 19h
Tránh các hoạt động tiêu hao quá mức vào ban đêm
Duy trì nhịp sinh học ổn định để đẩy lùi tình trạng “bán khỏe bán bệnh”
Khi bạn tôn trọng đồng hồ sinh học, bạn sẽ thấy cơ thể nhẹ nhàng hơn, tinh thần sáng suốt hơn và ngày mới bắt đầu trong trạng thái tràn đầy năng lượng.
Tổng hợp
-
Xem thêm: Tây Y, Đông Y và Khí Công, bạn lựa chọn phương pháp chữa bệnh nào?
-
Xem thêm: Tìm thầy bói giải hạn, bất ngờ thầy đã giải nghệ và tặng bí quyết cải biến số mệnh
XEM THÊM:
Tân Thế Kỷ *Truyền Thống – Nhân Văn – Trung Thực*
